De les van ‘Zwarte Piet’ – over media en slavernij

Twee dingen onthou ik uit die hele hetse rond Zwarte Piet in Nederland.

Ten eerste is het ontstellend hoe snel media een gerucht oppikken zonder hun elementaire taak te doen: nagaan wat de feiten zijn. Blijkbaar, aldus VN-vertegenwoordiger Marc Jacobs, spreekt Verene Shepherd niet in naam van de VN, blijkbaar is de VN (Unesco) niet bezig met Zwarte Piet in Nederland. Gelukkig maar. Maar toch is de ware toedracht me nog altijd niet duidelijk (er is ook dit bericht). Ook de boodschap van de VN is onduidelijk: hun experten oordelen onafhankelijk en zonder verloning. Maar wie stelde een vraag aan de VN: ontevreden burgers in Nederland? Of was de vraag om op de erfgoedlijst vanwege officiële instanties  de aanleiding. De regering schijnt niets gevraagd te hebben. Dan wordt het delicate zaak: er is een wereld van verschil tussen een antwoord van experten nav een vraag van de Nederlandse regering om op de Unesco-lijst te staan enerzijds, en de idee dat de VN scheidsrechter moet spelen over culturele kwesties in elk land anderzijds. Volgens anderen zouden de experts deel uitmaken van een lobby-groep, die vooral elk verband tussen vroegere slavernij en elk (mogelijk) teken van hedendaags racisme vandaag in de media wil brengen. Het doel zou invloed op Europese politiek zijn (compensaties/toegevingen).

Dat brengt me bij het tweede punt: de herinnering van het verleden. Wat kan je nog doen voor een overledene? Het onrecht en de pijn die slaven in kolonies hebben ondergaan, kan je tegenover de betrokkenen niet meer goedmaken. Dat is de onmacht die de dood achterlaat bij de overlevenden. Toch kan je nog wel iets doen: de herinnering levendig houden, de feiten onderzoeken, je afvragen hoe zoiets mogelijk was als slavernij. Dat is zelfs je plicht tegenover het verleden. Maar het heden is zelden een exacte kopij van het verleden. Slavernij vandaag is niet meer dezelfde als toen. Het heeft dan ook weinig zin in elk mogelijk, eventueel teken van een cultuur dezelfde machtsrelaties te zien als die van de voorbije periode. Alsof vandaag, in Nederland of België, niets veranderd is tegenover 150 jaar geleden. Dat is onzin.

De geschiedenis herhaalt zich in variaties, en de kunst is om die variaties te herkennen. En daar wat aan te doen. Als ‘slavernij’ voorkomt, is het gedwongen prostitutie, dwang tegenover illegalen of in die landen waar ze gewoon nooit is afgeschaft (zoals Qatar). Stof genoeg dus om je in te zetten tegen onrecht. Maar dat is iets ingewikkelder dan een verhaaltje over Sinterklaas en zijn maatje.

6 Comments

  1. thomas dekkers

    Incompetente media & duistere netwerkjes van beroepsklagers en lobbyisten hebben mekaar weer eens gevonden. De slaafs politiek-correcte ingesteldheid van mainstream journalisten voor wie alles wat nog maar naar de schijn van racisme of “fascsme” heeft, meteen belangrijk wereldnieuws is, heeft hier zeker ook toe bijgedragen. Zie ook het allerlaatste non-nieuws, de foto’s van Jan Jambon in aangebrand gezelschap. En dan maar klagen dat mensen niet meer voor media willen betalen 🙂

    • thomas dekkers

      Nieuw dieptepunt in De Standaard vandaag. In plaats van eens haarfijn uit te zoeken hoe het kan dat een twijfelachtige activiste allerlei statements doet in naam van de VN, krijgen we als begin van een nieuwe reeks over racisme een simplistisch en zwaar ideologisch gekleurde “tolerantie”testje dat iedereen die niet staat te juichen bij de gedachte aan onbeperkte migratie zonder integratie als intolerante racist wegzet. Dat belooft voor het niveau van de schrijfsels.

  2. Hans Strauven , blij lezer van je boek over Spinoza

    Ik ging ooit met een Amerikaanse collega (een volbloed Democraat) kijken naar het aankomen van Sinterklaas in ons dorp. Een grote blanke bisschop kwam uit een kleine helikopter en daarna een kleinere “zwarte” met een grote zak op zijn rug; De Amerikaan was echt diep geschokt en daarna heb ik dat uitgelegd. Hij kon er goed om lachen en stuurt nog elk jaar zijn wensen naar “Black Peet” op mijn email adres.

  3. thomas dekkers

    En niet alleen de Arabieren deden gretig mee met de slavenhandel. Zonder de medewerking van Afrikanen zelf was slavenhandel op de schaal waarop ze eeuwenlang voorkwam nooit mogelijk geweest. Maar daar hoor je beroepshaters als Sheperd nooit over…

  4. YM

    De Arabische slavenhandel was wel aanzienlijk kleiner, hoewel ze ook zeer wreed was. Het blijft toch duidelijk de veel grotere Europese slavenhandel die de grootste impact had op het Afrikaans continent. Maar het is ook belangrijk om niet enkel te kijken naar het historische feit van de slavernij op zich, maar de gevolgen ervan: de Europese slavenhandel diende om een wereldeconomie op poten te zetten waar uiteindelijk de rijke (Westerse) landen van profiteren. Dat is nooit veranderd: de armoede van Afrika is nog steeds een bron van verrijking voor de rijkere naties (waar het overgrote merendeel van de Arabische bevolking, op een zeer kleine minderheid binnen de afschuwelijk rijke en corrupte oliestaten na, duidelijk niet toe behoort). Dat is het grote probleem. Dus in zekere zin heeft de auteur van dit artikel gelijk: in plaats van reparaties voor vroegere misdaden zou er een einde aan de hedendaagse misdaden moeten komen, namelijk dat de rijkere landen stoppen met profiteren van kunstmatig goedkope grondstoffen, arbeid en producten uit de arme landen. Dat zou een oplossing zijn voor de wortels van het probleem, veel meer dan de symptoombestrijding die men nu bij de zwarte piet-traditie probeert toe te passen. Die traditie houdt, denk ik, waarschijnlijk wel degelijk een zekere denigrerende houding tov zwarten in, maar ze afschaffen lost, net zoals de afschaffing van het woord allochtoon, uiteindelijk geen enkel van de onderliggende problemen op.
    Een einde aan het geprofiteer en soms zelfs regelrecht banditisme zou ook betekenen dat de verschrikkelijk destructieve Westerse massaconsumptiemaatschappij niet meer zou kunnen verdergaan zoals ze nu is. Dat is een ecologische noodzaak, maar wie is er in de rijke landen bereid om dat offer te maken? De rijke landen gaan nooit vrijwillig hun geprivilegieerde positie aan de top van het economisch wereldsysteem opgeven. Uiteindelijk zal dit enkel gebeuren wanneer de armere landen een soort van verbond vormen en een rechtvaardiger systeem opeisen. Het is dan ook niet toevallig dat de rijke landen overwegend in één militaire alliantie verenigd zijn en hedendaagse oorlogen bijna allemaal gericht zijn tegen regimes van relatief arme landen die niet (goed genoeg) meespelen in de economische orde die de rijke landen bevoordeeld.

    • thomas dekkers

      Helaas pindakaas, van de bewering dat de Arabische slavenhandel veel kleiner was dan de Europese & Amerikaanse klopt niets. Voor je nog eens een zoiets beweert, kan je misschien eens wat research doen. Dankzij de internets is dat niet meer zo’n grote moeite.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s