Boek ‘Diner Pensant’ door Valerie Granberg

images

Het boek, met de foto van filosofe Beate Roessler

“In ‘Diner Pensant. Waar filosofen op kauwen’ (ISVW Uitgevers) portretteert filosoof en fotograaf Valerie Granberg 35 bekende Nederlandse en Vlaamse denkers met hun lievelingsmaaltijd. In korte essays leggen de filosofen uit waar ze eten wat ze eten.

Kookliefhebbers vinden ook de recepten van de maaltijden. ”

Het is een heel erg mooi, boeiend boek. Ik poseerde met asperges, gaf het recept en schreef het essay ‘Een natuurlijke en noodzakelijke behoefte’.

Andere portretten en bijdragen zijn van René ten Bos, Maarten Doorman, Jan Drost, Erno Eskens, Stine Jensen, Maarten Boudry, Leon Heuts, Marli Huijer, René Gude, Jannah Loontjes, Daan Roovers, Frank en Maarten Meester en vele anderen.

Recensie van ‘Macht en Onmacht’ door Carel Peeters in ‘Vrij Nederland’

Unknown-1Deze literaire kroniek verscheen in Vrij Nederland, op 18 december 2015. Door Carel Peeters.

“De laatste honderd jaar heeft menig filosoof geprobeerd om de menselijke autonomie te ondergraven door bijvoorbeeld te zeggen dat niet het individu (het ‘subject’) maar de ‘structuren’ of het ‘onderbewuste’ het voor het zeggen hebben. De Vlaamse filosofe Tinneke Beeckman beschouwt dit als een aanslag op de verworvenheden van de Verlichting.

Het Franse modehuis Hermès, vooral bekend van de zijden sjaals, daagt soms jonge ontwerpers uit door ze te vragen een sjaal te ontwerpen in het kader van hun jaarlijkse thema. Dit jaar was dat La flânerie. Dat is de ‘délicieux’ genoemde Franse kunst van het rondhangen en flaneren. Het winnende ontwerp van dit jaar, ‘Les Confessions’ van Flavia Zorilla Drago, is een kleurige zijden sjaal met al dan niet flanerende figuren en veel woorden ontleend aan passages uit de Bekentenissen van Jean-Jacques Rousseau. Daarin zegt hij dat hij niets liever doet dan nietsdoen.

Bij flaneren in Parijs kan ik me heel goed iets voorstellen, maar de aanblik van een nietsdoende Jean-Jacques Rousseau, de filosoof die ooit schreef dat we terug moesten naar de natuur en dat cultuur en wetenschap niets aan de beschaving hebben bijgedragen, dat lijkt mij des duivels oorkussen en niet goed voor de beschaving. Voor de Vlaamse filosofe Tinneke Beeckman is de Rousseau-sjaal in haar boek Macht en onmacht, een verkenning van de hedendaagse aanslag op de Verlichting het bewijs dat in een neoliberale kapitalistische samenleving alles te gelde wordt gemaakt, zelfs de gedachten van een filosoof. Bovendien is ‘lezen, uitzoeken en nadenken’ dan niet meer nodig. Je doet een sjaal van vierhonderd euro om en de wijsheden van Rousseau omhelzen je.

H002959S-08_preview-1280x1280De Rousseau-sjaal is een typisch hedendaags artikel waarin luxe commercie en filosofie samensmelten omdat het door ironisch schouderophalen kan worden vergoelijkt. Beeckman tilt daar iets zwaarder aan. Voor haar is het een niet helemaal onschuldig onderdeel van het verval van het denken in het algemeen. Voor het neoliberalisme is niets meer heilig, als er maar geld mee te verdienen valt. Het is daarmee verwant aan het postmodernisme, dat ook nergens meer grenzen ziet: alle criteria zijn vloeiend geworden. Harde noten worden niet meer gekraakt aangezien de waarheid niet meer zou bestaan. Vroeger, citeert Beeckman de wetenschapsfilosoof Bruno Latour in een interview in Trouw, keek de intellectueel neer op de gewone bevolking, nu schudt de bevolking het hoofd bij wat de intellectueel zegt. Van hem komen geen vlijmscherpe inzichten meer. ‘Vandaag geldt de macht van de retoriek. Wie de scherpste tong heeft, al komt hij met een ongeloofwaardig verhaal, heeft de macht.’ Continue Reading ›

Reportage over complottheorieën na Charlie Hebdo – boeiend

Unknown-1

Op de Nederlandse televisie verscheen onlangs een reportage van Salaheddine over samenzweringstheorieën na de aanslag op Charlie Hebdo.

In het programma spreekt  Salaheddine  met wantrouwige jongeren, die niet geloven dat fundamentalisten de aanslagen in Parijs pleegden. Je ziet de snelheid van de internet-reacties, de immunisatie-strategieën (die belemmeren dat een complotdenker tegensprekelijke feiten in acht neemt), en het enorme wantrouwen tegenover de media en de politiek. De journalist ondervraagt ook specialisten in Parijs, onder meer van onderwijs: op de scholen bleek hoe groot de kloof is tussen jongeren en de rest van de samenleving. Continue Reading ›

‘Donald Trump en Thucydides’, column DS, 14 dec 2015

Unknown 08.33.05“Presidentskandidaat Donald Trump daalt maar niet in de peilingen, integendeel. Zijn – ongrondwettelijk – voorstel om moslims de toegang tot Amerika te weigeren, vindt bij veel kiezers gehoor. Tegelijkertijd belooft Donald Trump dat hij Amerika opnieuw groot zal maken. De tragedie van de verkiezingen zit in dit ene statement. Juist op het ogenblik dat de bevolking nostalgisch terugkijkt op de vergane glorie van het land, vallen ze voor een populist die zelf de neergang incarneert. Die paradox beschreef Thucydides reeds in de vijfde eeuw vC. In een dialoog plaatst hij Cleon, de populist, tegenover Diodotos, een democraat in de traditie van Perikles. Het Atheense Rijk is in verval, en allerlei steden komen in opstand. Cleon jaagt met zijn gewelddadig taalgebruik en wrede maatregelen bevolkingsgroepen tegen Athene in het harnas. Die brutaliteit beschouwt hij dan zelf als een staaltje politieke moed, in een wereld van lafaards die niet durven te zeggen waar het op staat.

UnknownIn heel wat aspecten lijkt Cleon een Trump avant la lettre: hij betoogt dat hij tenminste beseft hoezeer het volk in gevaar is, terwijl de elite de bedreigingen onderschat. De populist beweert veiligheid en zelfbehoud te verdedigen. Een echte leider is bereid te vechten, terwijl de elite zich verschuilt achter retoriek en intellectualisme om de eigen zwakheid te verbergen. Moedige burgers durven tenminste te doden om hun hachje te redden. In Amerika is de ‘American Rifle Association’ zo’n boodschap zeer genegen.

Cleon stelt als algemene regel dat staten beter door de mensen in de straat wordt geleid dan door een beter opgeleide elite. Die stelling praat de man in de straat naar de mond, want Cleon behoort zelf tot de leidende klasse. Maar dat stoort blijkbaar niet: zijn plannen zijn alleen tégen anderen gericht. Ze bevatten geen positief project. Thucydides schetst de populist die gedreven wordt door een tomeloze ambitie en een buitensporig ego. Continue Reading ›

Interview in Humo, samen met M. Boudry, 8 dec. 2015

imagesDit interview verscheen in Humo, op 8 december 2015.

“Het leven zoals het is na 13/11.

Hectoliters drukinkt zijn gevloeid sinds de aanslagen in Parijs, oeverloos gepraat en geanalyseer in de ether geslingerd. Krap één maand na de feiten zetten twee filosofen voor Humo een stapje achteruit om een breder perspectief te bieden: Maarten Boudry en Tinneke Beeckman belichten de grote maatschappelijke implicaties van 13/11. Het helikopterperspectief, James!  door Tom Pardoen / Foto’s Jelle Vermeersch

 

1503115Tinneke Beeckman publiceerde dit najaar het kraakheldere ‘Macht en onmacht’, waarin ze de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo kadert als een aanslag op het verlichtingsdenken. Maarten Boudry kwam tegelijkertijd op de proppen met ‘Illusies voor gevorderden’, over de continue spanning tussen waarheid en waanwereld, en doet geregeld van zich spreken met doorwrochte bijdragen over radicalisme en de islam. Ik ontmoet deze doordenkers in de Gentse boekhandel Limerick, waar we omsingeld zijn door de collectie schrijfmachines van W.F. Hermans. ‘Kunnen we helpen door minder breedsprakerig te zijn?’ vraagt Boudry vriendelijk.

Tijd voor de eerste vraag.

HUMO Leven we na 13/11 in een andere wereld?

Continue Reading ›

Interview met ‘De Volkskrant’, 9 dec 2015

Unknown-3Op 9 december verscheen online een interview in De Volkskrant over het boek ‘Macht en Onmacht’, op 10 december stond het verkort in de krant. Door Laura de Jong.

De aanslag op de redactie van Charlie Hebdo was voor u de aanleiding voor het schrijven van uw nieuwe boek Macht en Onmacht. Waarom?
‘Het boek begint met de aanslagen op Charlie Hebdo en het debat daarop. Maar het gaat ook over thema’s als democratie, waarheid, slachtofferschap en de toename van samenzweringstheorieën en hoe die samenhouden met politieke onmacht. Het gaat dus over een vertwijfeling in de samenleving. Het gebrek aan kritisch denken in de afgelopen jaren.’

U schrijft dat de commotie rond de aanslagen in Parijs aantoont dat de Verlichtingsidealen als het streven naar waarheid en gelijkheid definitief in onbruik zijn geraakt. Wat bedoelt u daarmee? Continue Reading ›

Derde druk voor ‘Macht en Onmacht’…

image005De eerste druk verscheen in oktober, de tweede in november, en nu kondigt de uitgeverij een derde druk aan van ‘Macht en Onmacht. Een verkenning van de hedendaagse aanslag op de Verlichting’ (De Bezige Bij, 2015).

“De terreurdaden in Parijs doen niet alleen vragen rijzen over de vrijheid van meningsuiting en godsdienstkritiek, ze getuigen ook van een diepe radeloosheid over de politieke ideeën die de samenleving vorm moeten geven. Continue Reading ›