“De PS staat niet op imploderen”, DS 15 juni 2017

“Het schandaal rond samusocial leidt tot een gerechtelijk onderzoek. De zaak toont jarenlang machtsmisbruik, fraude en hypocrisie. Breder nog verschijnen politieke structuren die geen licht verdragen met politici die geen tegenstand dulden. Het kantoor van advocaat Marc Uyttendaele, echtgenoot van Laurette Onkelinx, heeft alles uit de kast gehaald om politici en nieuwsgierige RTBF-journalisten (cf. La Libre, 9/06) te hinderen in hun onderzoek. Uiteindelijk moest burgemeester Mayeur vertrekken, niet zonder eerst bloemetjes te hebben ontvangen. Helaas begrijpt hij nog steeds niet dat giften voor daklozen niet als zitpenning voor fictieve vergaderingen mogen worden uitbetaald. Integendeel, hij lijkt verklapper Pascal Smet de schuld te geven. Het enige offer in deze zaak werd dan ook door de Vlaamse socialisten gebracht. Zij verliezen hun schepen Ans Persoons, en verdwijnen uit de regering van Brussel-Stad.

Wie denkt dat de PS op imploderen staat, neemt zijn wensen voor werkelijkheid. Deze afwikkeling bevat een waarschuwing: wie het aandurft om niet mee te draaien in dit circus, staat buiten voor hij beseft. Open Vld heeft de boodschap goed begrepen. Ondanks de verontwaardigde oproepen tot verandering, blijft het politiek spel bij het oude, zeker met PS-burgemeester Close.

Wie verder kijkt, ziet dat deze zaak niet alleen de werking van de macht in Brussel, maar bij uitbreiding in België illustreert. De verontwaardiging van enkele Vlamingen maakt weinig uit, zolang andere Vlamingen nog willen meewerken. De staatstructuur zelf werkt immobilisme in de hand.

In Brussel boksen de Vlamingen politiek ver boven hun gewicht: ze krijgen meer vertegenwoordigers, en meer politieke postjes dan ze door rechtstreekse vertegenwoordiging zouden verdienen. Tegelijkertijd zitten ze in de klem: ze zijn afhankelijk van wat anderen hen gunnen. In de praktijk, faciliteren ze vaak het beleid van de Franstaligen. Zelfs al graaien ze niet zelf (nemen we even aan), dan nog maken ze het wanbeleid en het gebrek aan transparantie mogelijk. Jarenlang horen we de suggesties van Vlaamse politici om Brussel te hervormen: om de luchtkwaliteit te verbeteren, de verkeersknopen te ontwarren, de armoede te bestrijden, de negentien gemeenten en de zes politiezones te vereenvoudigen. Maar er gebeurt bitter weinig: er zijn te veel politieke niveaus, te veel postjes, te veel mensen die afhankelijk zijn van de politiek om hun inkomen te verzekeren. De bijdrage van Vlamingen is soms letterlijk financieel: wanneer een Brusselse gemeente een Vlaamse schepen opneemt, krijgt die gemeente extra subsidie, dankzij het ‘Lambermont’-geld. Brusselse politici ervaren dan ook geen financiële druk om te reorganiseren, want zeker sinds de zesde staatshervorming ontvangen de Brusselse overheden per inwoner meer dan overheden van de andere gewesten.

Vanuit het hele Belgische plaatje bekeken, is het probleem groter. Want die Vlaamse oververtegenwoordiging in Brussel is zelf de compensatie voor een andere politieke constructie: op federaal vlak hebben de Vlamingen hebben hun numerieke meerderheid opgegeven. Aanpassingen van de financieringswet, bijvoorbeeld, kunnen slechts met ‘bijzondere meerderheden’ gestemd worden. Zo blijven Vlamingen ook op federaal vlak afhankelijk van de Franstalige (on)wil om te veranderen.

Béatrice Delvaux schetst een kras beeld van de PS-arrogantie, die ze aan navelstaarderij toeschrijft (DS, 14/06). Machtsmonopolies spelen inderdaad een rol. Maar een partij als de PS kan zich zo’n arrogantie veroorloven: te weinig tegenmachten kunnen de partij een halt toeroepen. Vanuit Wallonië en Brussel komt er te weinig impuls om het politieke klimaat grondig te veranderen, tenzij door de opkomst van de PTB. Het wordt ook afwachten wat het statutaire congres in juli, en Magnettes aangekondigde cumul-stop opleveren. Een echte kentering blijft echter uit, zolang de Franstalige inwoners denken dat niet zij, maar de Vlaamse nettobetalers van het federale niveau, voor de rijkelijke financiering van hun politici kunnen opdraaien.

Nu reageren sp-a voorzitter Crombez en Groen-voorzitster Almaci terecht verontwaardigd. Maar bij de federale verkiezingen lonkt ongetwijfeld de verleiding om PS-coalities te steunen, waardoor deze partijen opnieuw boven hun gewicht politieke macht kunnen uitoefenen. Zelfs al heeft de PS met een onmachtige voorzitter Di Rupo tegen die tijd mogelijk weinig rechtgezet. Maar de Belgische machtsstructuren nodigen ertoe uit.”

Deze column verscheen in De Standaard op 15 juni 2017.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s