Column “Flirten met de grens”, DS 11 jan. 2018

“Honderd Franse vrouwen, waaronder Catherine Deneuve, eisen het recht op om lastig gevallen te worden door mannen, in hun open brief in ‘Le Monde’. Ze menen dat #Metoo een heksenjacht op mannen heeft ontketend, en dat de beweging moraalridders, reactionairen en religieuze fanatici in de kaart speelt. Vrouwen mogen zich niet tot slachtoffers laten herleiden, schrijven ze. Alvast op dat punt hebben ze gelijk: een vrouw hoeft zich niet te vereenzelvigen met wat iemand over haar zegt, en zelfs niet met wat iemand haar aandoet.

De ondertekenaars verwijzen ook naar de galanterie, een typisch Franse visie op verleiding die in de Angelsaksische wereld onbekend is. Een goed begrepen galanterie lost inderdaad enkele problemen op die door #metoo worden aangeklaagd. Vanaf de zeventiende eeuw impliceert de galanterie dat mannen leren om te verleiden met woorden, zonder zich fysiek op te dringen. De verleiding wordt gevoed door bewondering, niet door minachting. Daarbij moeten mannen proberen om bij een vrouw in de smaak te vallen, anders zijn ze kansloos. Ze hebben dus geen natuurlijke recht om iemands leven binnen te dringen. Mannen moeten discretie respecteren; de reputatie van de vrouw mag geen schade ondervinden. Deze discretie dient dus niet om opdat de man zijn onaanvaardbare gedrag verborgen kan houden. Vrouwen wordt ook geen schuld of schaamte aangepraat, dé middelen bij uitstek om iemand te manipuleren.

Verleiding hoort bij de seksuele vrijheid; seksualiteit maakt nu eenmaal deel uit van het leven. Die kan voor mannen en vrouwen ongemakkelijk zijn. Toch blijft de grens erg delicaat; in de tekst geven de ondertekenaars mannen wel de ruimte om seksueel getinte berichten te sturen, zelfs al vindt de ontvanger de afzender niet aantrekkelijk, om een gestolen kus te proberen, of om het professionele met het intieme te verwarren. Dat blijven moeilijke gevallen, die makkelijk kunnen omslaan naar grensoverschrijdend gedrag. Zeker wanneer een vrouw psychisch of fysiek niet de mogelijkheid heeft om een onafhankelijke positie in te nemen. Over de galanterie mag trouwens geen misverstand bestaan; wat iemand als DSK deed – soms honderden sms-jes naar één vrouw sturen per dag of handtastelijk zijn in liften, vliegtuigen, hotelkamers – had weinig met een subtiel spel van verleiding te maken.

Schuld en schaamte aanpraten is precies wat gebeurt wanneer vrouwen uitgescholden worden voor ‘hoer’, en dus als moreel minderwaardig worden beschouwd.

Het sluit aan bij het andere debat van deze week: over de rapper Boefs uitspraak dat vrouwen die een avondje uitgaan hoeren zijn. Zo’n oordeel is bedoeld om vrouwen in de pas te laten lopen. Het geeft een handig excuus voor mannen die verantwoordelijkheid over hun eigen seksualiteit willen ontlopen. Wat ze als het lagere in zichzelf beschouwen – dierlijke lust – projecteren ze op wie dat verlangen opwekt. Als zo’n vrouw dan iets onaangenaams overkomt, heeft ze het zelf gezocht. Het zijn de vrouwen die niet eervol zijn, je mag er dus mee doen wat je wilt.

Boefs houding is niet alleen een belediging voor die specifieke vrouwen. Zijn uitspraak is een aanslag op een principe: dat vrouwen zelf mogen bepalen wat ze doen.

De Franse ondertekenaars kaarten dit punt terecht aan: emancipatie betekent de vrijheid nemen om over zichzelf te oordelen, om het eigen leven in te richten. Het biedt de beste garantie voor vrijheid en gelijkheid. Dat is precies waar vrouwen – en sommige mannen met hen – voor gestreden hebben.

Maar niemand leeft op een eiland, en zelfs deze autonomie vraagt om duidelijke sociale afspraken. Wanneer een vrouw omringd wordt door anderen die evengoed oordelen dat vrouwen geen respect verdienen omdat ze vrij en onafhankelijk zijn, dan krijgt zo’n vrouw het bijzonder moeilijk. De publieke veroordeling van zo’n uitspraak is dus terecht. En ja, als rappers, sterren, atleten of anderen gelijkaardige oordelen uitroepen, verdienen zij evengoed een fel publiek debat. En neen, het is geen goed idee om deze opvattingen als die van een rolmodel te beschouwen.”

 

Deze column verscheen op 11 januari 2018 in De Standaard.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s