“Beste Student”, column De Standaard, 22 sept 2014

BESTE STUDENT

Deze week begint het academiejaar. Jarenlang was dat voor mij een belangrijk moment: ik studeerde aan verschillende universiteiten, doctoreerde, gaf colleges. Nu ben ik toeschouwer.
Meer dan ooit moeten jongeren studeren. Anders raken ze bij sollicitaties niet eens voorbij de eerste selectieronde. Sommige studenten beginnen dus aan het hoger onderwijs om een diploma te halen. En dan leren ze al snel, een beetje cynisch, te werken in functie van de examens.
Dat is jammer, want zo missen ze de essentie van de opleiding. Studeren doe je het best vanuit nieuwsgierigheid, vanuit het verlangen je wereld te vergroten. Leren denken, dingen te weten komen en een expertise ontwikkelen die toelaat zelf iets te doen: daarover gaat het.
Maar daartoe vermijd je, beste student, beter wie je het leven te makkelijk maakt. Van de met punten strooiende professor zal je doorgaans niet veel leren. De weg van de minste weerstand zoeken kan even een goede tactiek zijn. Maar kennis en kunde verwerf je alleen maar door werk en inzet. Kritisch denken leer je maar door veel te lezen, door de stof te bevragen, niet door naar vrolijke slogans te luisteren en hapklare brokken uit het hoofd te leren.
Vandaag lijken oudere volwassenen vaak weinig vertrouwen te hebben in de jongere generatie. Zeker de mei ’68-generatie, die intussen behoorlijk oud wordt, loopt over van eigendunk. Laat dat eigen lof, die zelfgenoegzaamheid meteen een waarschuwing zijn. Heeft die oudere generatie, met alle kansen die ze vooral door toeval kreeg, het zo fantastisch gedaan?
Observeer even de faculteit waar je studeert. Elke universiteit is een disciplineringsmachine. In het beste geval is er aan de universiteit waar jij studeert veel ‘goede’ discipline: werklust en werkkracht. Die heb je nodig om zelf vooruit te komen. Maar er is een andere vorm van disciplinering: conformisme, die appelleert aan carrière-ambitie (waar op zich niets mis mee is) en volgzaamheid eist tegenover wie de dienst uitmaakt. In een goede universiteit vind je veel van de eerste disciplinevorm.

Laat je ook niet beïnvloeden door de huidige pessimistische stemming: klimaatverandering, economische en financiële tegenslagen, een snel veranderende politieke wereld, en de dreiging van terreur en fundamentalisme. Continue Reading ›