“Grote Denkers – Ayn Rand”, in De Balie, 20 juni 2019

Op donderdag 20 juni was ik te gast in De Balie, Amsterdam voor een avond rond de denker Ayn Rand, in een hele reeks over vrouwelijke denkers.

Mij werd gevraagd in dialoog te gaan met Rand over ethiek.

De hele avond kan je hier opnieuw bekijken. Merlijn Geurts maakte ook korte fimpjes met interviews en stellingen van Rand.

Andere sprekers waren Kate Sinha  (kunstcritica, archeologe) over kunst, en Floor Rusman (historica, journaliste) over politiek.

Dus legde ik uit waarom ik Rands ethiek zelf niet inspirerend vind, maar die van Spinoza wel. Nochtans delen ze schijnbaar drie ideeën: de Joods-christelijke God bestaat niet, de mens is op zichzelf aangewezen in dit universum, en de rede is belangrijk in de weg naar vrijheid. Toch zijn de verschillen fundamenteel.

Daarbij probeer ik wel de fascinatie voor Rand te begrijpen, en leg ik enkele verbanden met de samenleving vandaag.

Over Ayn Rand geef ik meer uitleg in mijn boek ‘Macht en Onmacht‘.

 

 

Interview ‘Filosofie Magazine’ voor ‘Life Check’

Unknown-2Voor Filosofie Magazine (Bram Zijlstra) gaf ik een interview over onze relatie tot ‘de Ander’ . In de reeks ‘Life Check’ gaf ik vorige dinsdagavond een lezing in Amsterdam. De reeks is onder leiding van ‘Denker des Vaderlands’ Marli Huijer, die de eerste lezing verzorgde over het ‘zelf’. De laatste lezing wordt gegeven door Kader Abdolah, over de gemeenschap, volgende week dinsdag op 26 mei in de Vondelkerk te Amsterdam.

Tinneke Beeckman: ‘We begrijpen de ander niet meer’

Schermafbeelding 2015-05-20 om 21.18.52Volgens Tinneke Beeckman hebben de aanslagen bij Charlie Hebdo ons geleerd dat we ons niet meer kunnen indenken in mensen die heel anders denken dan wijzelf. Hoe gaan wij om met anderen? Hoe leren we van ze? Deze en andere vragen komen aan bod in ‘Life check’, een exclusieve lezingenreeks van Filosofie Magazine onder leiding van Denker des Vaderlands Marli Huijer. Naast Beeckman (19 mei) spreekt ook Kader Abdolah (26 mei).

Hoe kunnen we van anderen leren? Continue Reading ›

‘Klara Serveert’, met Pat Donnez en Yves Desmet.

B53L_zdCAAASm-T

vlnr: Pat Donnez, Yves Desmet en Peter Scholliers.

Gisteren schoof ik mee aan tafel met Pat Donnez, Yves Desmet en Peter Scholliers (culinair historicus), in de Klara-studio ‘Toots’.

We hadden het over lekker eten, Spinoza, Ayn Rand, toenemende ongelijkheid. En over werken in de academische wereld…. De ‘tafelcauserie’ valt op Klara opnieuw te beluisteren.

Tussendoor speelde muziekgezelschap ‘Bel Ayre’ barokmuziek, live in de studio.

“Een fontein van egoïsme” – column DS 6 oktober 2014

“Het ‘neoliberale’ paradigma is nu ook in onze verbeelding aan de macht. Dit weekend bracht Toneelgroep Amsterdam in een uitverkochte Singel een bewerking van ‘The Fountainhead’ (1943), het boek van de Russisch-Amerikaanse schrijfster Ayn Rands (1905-1982). Dit boek en ‘Atlas Shrugged’ fungeerden zowat als de bijbels van de Amerikaanse ‘neoliberale’ politiek vanaf de jaren ’80: zo weinig mogelijk staatsinterventie, zo veel mogelijk vrije markt.

De held van The Fountainhead is de ‘perfecte’ Howard UnknownRoark (vertolkt door Ramsey Nasr). Roark is een geniale, individualistische architect, die nauwelijks aan de bak komt in een maatschappij die vastzit aan traditie en middelmatigheid. Maar Roark behoudt zijn persoonlijke integriteit, gesterkt door zijn geloof in de kracht van het eigen ‘ik’. Ayn Rand verbindt aan die attitude een moraal van ‘egoïsme’.

En in het zeer succesvolle feuilleton Mad Men lijkt protagonist Don Draper (Jon Hamm), een klein broertje van Roark. Draper is het creatieve genie, omringd door middelmatige geesten. Hij is meer geïnteresseerd in creativiteit dan in geld. Draper heeft zijn arme jeugd succesvol overstegen en vindt dat hij aan niemand iets verschuldigd is: niet aan familie, kennissen of de samenleving.

Don Draper in 'Mad Men'

Don Draper in ‘Mad Men’

Draper heeft een onfeilbaar psychologisch doorzicht in de verlangens van zijn medemensen. Zijn succes als reclameman is op die gave gebaseerd. Zoals Roark, ziet hij hoe mensen elkaar nabootsen, hoe behaagziek ze zijn. Ze scheppen niet, ze willen pronken. ‘Ze hebben zo’n behoefte aan iemand die hen vertelt wat ze moeten doen, dat ze naar om het even wie luisteren’: Don Draper is nog meer non-conformist dan de antikapitalistische hippie met wie hij een praatje slaat. Continue Reading ›

Info bij column DS over neoliberalisme en Ayn Rand

In mijn column  ‘Een fontein van egoïsme’ verwijs ik naar het stuk ‘The Fountainhead’, en naar de serie ‘Mad Men’.

.
De trailer van het toneelstuk, met Roark en zijn tegenhanger, Keating. Die laatste architect is zeer succesvol, al heeft hij eigenlijk geen talent. Maar hij weet altijd de klant te bekoren, en de middelmatige architectuur van zijn tijd te herhalen.

Het boek werd ook verfilmd in 1949, met Gary Cooper als Howard Roark en Patricia Neal als Dominique Francon. In zijn eindspeech legt Roark zijn ideeën over individualisme uit.

Er zijn enkele parallellen tussen een figuur als Roark, en Don Draper in Mad Men. Er zijn natuurlijk verschillen – Don is wel dankbaar voor de generositeit van iemand als Anna. Ook blijft zijn verleden hem wel parten spelen – de zelfcreatie is een illusie. Ook is Don niet echt gelukkig in zijn privé relaties. Maar goed, de overeenkomsten beschrijf ik in mijn column.

Bert Cooper ontvangt Don Draper en spreekt hem over Ayn Rand.

En hier is Don Draper in gesprek met een hippie:

Over verlangens, ideeën over liefde die ingefluisterd worden door anderen.

Rechtser dan Rechts – over de Amerikaanse Republikeinen

Clint Eastwood

Amerika kiest een nieuwe president in november. Krijgt Obama een tweede termijn, of geeft hij de fakkel door aan republikein Mitt Romney? Eind augustus, begin september houden de twee partijen hun conventie. Vorige week hebben de republikeinen hun show  afgewerkt. Het was een merkwaardige conventie, die aantoont hoe radicaal de republikeinse partij is veranderd. Continue Reading ›