“Het belang van filosofie” – met Hans Achterhuis

Samen met Hans Achterhuis ben ik voorzitter van het Vlaams Nederlands Forum voor Filosofie. We schreven deze tekst over het belang van filosofie.

“Is filosofie een achterhaalde discipline? Kan ze alleen maar wachten tot de wetenschappen en technocraten échte antwoorden geven, en is ze daardoor haar relevantie verloren? Wij durven dat sterk te betwijfelen. Gedegen filosofisch onderzoek – zowel binnen als buiten de academische wereld, niet alleen als afzonderlijke discipline maar vooral ook in relatie met wetenschap en maatschappij – blijft fundamenteel. Voor een vreedzame en bloeiende samenleving is een filosofische basishouding belangrijk: kritisch kunnen staan tegenover zichzelf en de eigen meningen, met inlevingsvermogen naar anderen kunnen kijken en zich samen met anderen afvragen hoe een nationale en mondiale samenleving in de eenentwintigste eeuw gestalte kan krijgen.

Toch lijkt filosofie geen vooruitgang te kennen zoals de andere wetenschappen. Maar we merken de vooruitgang van de filosofie niet goed, omdat we zelf samen met het filosofische denken veranderen. We beschouwen veel dingen en situaties als vanzelfsprekend, terwijl die eigenlijk slechts dankzij eeuwenlange filosofische debatten tot stand zijn gekomen. Zo hebben de idealen van de verlichting, die uit hard bevochten revoluties zijn voortgesproten, fundamenteel tot meer kritisch denken en open debat geleid. Velen hebben die waarden intussen verinnerlijkt, waardoor het herhalen of beklemtonen van deze ideeën overbodig kan lijken. Voor elke nieuwe generatie moeten we die verworven erfenis echter herbronnen. Zo kan Europa ook in de toekomst op die dynamische waarden van vrijheid, rechtvaardigheid en solidariteit terugvallen wanneer bepaalde ontwikkelingen foutlopen, bijvoorbeeld door geweld en oorlog, dictatuur en onderdrukking of andere fasen van geestvernauwing.

Wat betekent dat voor vandaag en morgen? Dat betekent niet, zoals te vaak als tegenwerping wordt geformuleerd, dat de geschiedenis van de filosofieën niet relevant zou blijven. Integendeel: om een gefundeerd alternatief te vinden voor een traditie, is een grondige kennis hiervan juist nodig. Daarom blijft ook de aandacht voor de geschiedenis van de wijsbegeerte onontbeerlijk. Wie de verschillende tradities niet leert kennen, kan alleen hedendaagse of (andere) monomane ideeën herkauwen.

Vrijheid is een kernbegrip in de westerse cultuur. Continue Reading ›

Beste Buren – Slotfeest – projecten van het Forum voor Filosofie

Op zondag op 14 februari vond het slotfeest van BesteBuren plaats – het feest van culturele samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland.

Daar was  de filosofie ook bij betrokken, via het Vlaams- Nederlands Forum voor Filosofie, een samenwerking van ‘Het zoekend Hert’ in Antwerpen, het ISVW in Leusden, Filosofie Magazine en Brainwash/The School of Life in Amsterdam.

Hans Achterhuis en mezelf zijn de voorzitters van de forum.

Ondertussen hebben we ‘face-to-face philosophy‘ georganiseerd tijdens het Brainwash-festival te Amsterdam.

En we hebben een filosofiezoeker opgericht – een website met informatie over wie er in de Lage Landen met filosofie bezig is.

 

image

 

‘Brainwash-festival’ in Amsterdam op zaterdag 24 oktober

images-1In oktober vindt het ‘Brainwash’-festival plaats in Amsterdam – een hele namiddag kunnen bezoekers lezingen bijwonen, tentoonstellingen of speciale evenementen. Meer dan 2000 mensen schreven reeds in – er zijn nog enkele honderden plaatsen. Bezoekers kunnen op meerdere locaties terecht.

“Op Brainwash Festival worden bezoekers aan het denken gezet over de belangrijkste maatschappelijke en persoonlijke vragen van dit moment. Na een uitverkochte eerste editie keren we in oktober terug. Brainwash geeft geen hapklare antwoorden, maar verheldert je vragen, stelt je vooroordelen op de proef en biedt je verrijkende ideeën voor het alledaagse leven.

Brainwash wordt geproduceerd door The School of Life en is een samenwerking met omroep Human.

Opening van het festival

De opening van Brainwash vindt plaats in de grote zaal van De Nationale Opera met drie geweldige sprekers: Michael Sandel, Joris Luyendijk en Tim Fransen. Michael Sandel wordt ook wel de Socrates van deze tijd genoemd. Als geen ander weet hij je gedachtes te ordenen en laat hij je zien waar de vragen, vermoedens en intuïties die je hebt nu echt op gebaseerd zijn. Hij brak internationaal door nadat zijn Harvard colleges over rechtvaardigheid miljoenen keren werden bekeken op youtube. Hij gaat in gesprek met Joris Luyendijk en met het publiek over de grenzen van de markt, het systeem en het faillissement van de moderne tijd. Maar vooral ook over hoe we nu verder moeten. De filosofische cabaretier Tim Fransen geeft een inleiding.

Voor de liefhebbers van filosofie, die ook een persoonlijke vraag hebben, is er een ‘face to face’-event: je kan een filosoof ontmoeten, en maximum twintig minuten lang een persoonlijk gesprek voeren. Heb je zin om iets te schrijven, maar weet je niet hoe het aan te pakken? Heb je een vraag over een filosofie-opleiding? Of wil je een filosofische vraag zelf bespreken? Je kan je inschrijven voor een kort gesprek.

imagesIn de namiddag, vanaf 14.00 uur, doe ik hieraan mee (in een beurtrol, zie het programma), samen met bijna dertig andere filosofen. Continue Reading ›