‘Donald Trump en Thucydides’, column DS, 14 dec 2015

Unknown 08.33.05“Presidentskandidaat Donald Trump daalt maar niet in de peilingen, integendeel. Zijn – ongrondwettelijk – voorstel om moslims de toegang tot Amerika te weigeren, vindt bij veel kiezers gehoor. Tegelijkertijd belooft Donald Trump dat hij Amerika opnieuw groot zal maken. De tragedie van de verkiezingen zit in dit ene statement. Juist op het ogenblik dat de bevolking nostalgisch terugkijkt op de vergane glorie van het land, vallen ze voor een populist die zelf de neergang incarneert. Die paradox beschreef Thucydides reeds in de vijfde eeuw vC. In een dialoog plaatst hij Cleon, de populist, tegenover Diodotos, een democraat in de traditie van Perikles. Het Atheense Rijk is in verval, en allerlei steden komen in opstand. Cleon jaagt met zijn gewelddadig taalgebruik en wrede maatregelen bevolkingsgroepen tegen Athene in het harnas. Die brutaliteit beschouwt hij dan zelf als een staaltje politieke moed, in een wereld van lafaards die niet durven te zeggen waar het op staat.

UnknownIn heel wat aspecten lijkt Cleon een Trump avant la lettre: hij betoogt dat hij tenminste beseft hoezeer het volk in gevaar is, terwijl de elite de bedreigingen onderschat. De populist beweert veiligheid en zelfbehoud te verdedigen. Een echte leider is bereid te vechten, terwijl de elite zich verschuilt achter retoriek en intellectualisme om de eigen zwakheid te verbergen. Moedige burgers durven tenminste te doden om hun hachje te redden. In Amerika is de ‘American Rifle Association’ zo’n boodschap zeer genegen.

Cleon stelt als algemene regel dat staten beter door de mensen in de straat wordt geleid dan door een beter opgeleide elite. Die stelling praat de man in de straat naar de mond, want Cleon behoort zelf tot de leidende klasse. Maar dat stoort blijkbaar niet: zijn plannen zijn alleen tégen anderen gericht. Ze bevatten geen positief project. Thucydides schetst de populist die gedreven wordt door een tomeloze ambitie en een buitensporig ego. Continue Reading ›