‘Cafépraat helpt politici niet vooruit’, DS, 15 okt. 2020

Bart De Wever kan heel wat leren­ van Frank Vandenbroucke, staat in het redactionele commentaar (DS 14 oktober): een politiek parcours kan plots gele­genheden scheppen die eerst onmogelijk leken. Daarvoor is soms een tocht door de woestijn nodig. De N-VA-voorzitter kan ook op andere vlakken een voorbeeld nemen aan de nieuwe SP.A-minister, denk ik.

Volgens de laatste peiling staat Vanden­broucke meteen op de tweede plaats van de lijst met de populairste politici. In wezen is hij niets veranderd: na tien jaar afwezigheid spreekt hij nog altijd als de slimste van de klas en verdedigt hij een duidelijke, heldere visie. Zo ook vorige donderdagavond, toen de minister aan tafel zat bij Danira Boukhriss in haar programma Vandaag op Eén. Hij werd als nestor van de regering opgevoerd naast het jongste regeringslid, Sammy Mahdi (CD&V). In een divers, jong en vrouwelijk gezelschap was de minister genereus en zelfrelativerend, zonder dat hij toegaf op politieke inhoud. Wellicht heeft Vandenbroucke wat redenen om verbitterd en boos te zijn over het verleden, maar die blad­zijde heeft hij duidelijk omgeslagen.

Diezelfde avond kwam ik zappend bij Gert late night (Vier) terecht. Daar besprak De Wever met Sam Gooris en gastheren James en Gert of de sfeer van het programma cafépraat bevordert. Twee weken eerder had De Wever er, in bijzijn van Theo Francken, over de liberalen gezegd dat ‘de blauwe vrienden op de knieën zullen moeten gaan, hun mond moeten opendoen en slikken. We maken ze kapot in de oppositie’.Als je iemand vernedert, versterk je alleen de noodzaak bij die ander om jou te bestrijden

Op die uitspraak kwam heel wat kritiek. Maar wat onderbelicht bleef, was het politieke effect ervan. De uitspraak was niet alleen vulgair, maar ook vernederend. Dat maakte de uitlating moreel laakbaar én politiek contraproductief. ‘Beledigende, krenkende taal wekt haat tegen degenen die haar bezigen, en is hun van geen enkel nut’, schrijft Machiavelli in zijn Discorsi. Gedachten over staat en politiek. De vernedering is een wapen dat je schijnbaar tegen anderen inzet, maar eigenlijk op jezelf richt. Daarom raadt de Florentijn zo’n schuttingtaal af: als je iemand vernedert, versterk je alleen de noodzaak bij die ander om jou te bestrijden. En dat is ook wat nu gebeurde. In één zin verenigde De Wever zijn liberale rivalen, in plaats van hen te treffen. Nochtans had Georges-Louis Bouchez (MR) de wankele coalitie bijna opgeblazen met zijn eigen­gereide optreden. Maar na De Wevers­ uitspraak trokken alle coalitiepartners aan één zeel. Toekomstig premier­ Alexander De Croo verscheen als een staatsman, zonder dat hij iets bijzonders hoefde te doen.

Na de felle kritiek op De Wevers uithaal reageerde een deel van de N-VA-achterban defensief: de voorzitter werd alweer aangevallen in de media. Het klopt dat De Wevers uitspraken in het verleden soms uit hun context werden gehaald, waarna ze dagenlang onderwerp van debat waren. Eind 2017 gaf De Wever bijvoorbeeld een interview met de Gazet van Antwerpen over verdachten van terrorisme. Wie het hele interview las, zag dat hij weinig verkeerds zei. Toch veroorzaakte de uitspraak heel wat beroering, en werd De Wever stigmatisering van groepen en racisme verwe­ten.

Dit is een ander verhaal: hier ging De Wever in de fout. Hij zocht uitvluchten voor zijn uitlatingen. In De zevende dag zei hij dat hij ‘ook maar een mens’ is en dat hij ‘cafépraat’ verkocht. Daarmee nam hij geen verantwoordelijkheid voor de nefaste politieke gevolgen van zijn eigen agressie: de taal van vernedering en belediging helpt alleen je tegenstanders vooruit. Het is opmerkelijk dat dit eenvoudige, letterlijk eeuwen­oude inzicht zo weinig wordt begrepen. Natuurlijk kunnen politici met zo’n taalgebruik veel aandacht genereren. Ze kunnen sympathie opwekken bij hun trouwe achterban, met wie ze direct communiceren via sociale media. Maar uiteindelijk schieten ze zichzelf in de voet: ze creëren de illusie dat straffe taal politiek efficiënt is. Dat is niet zo. Uiteindelijk slagen zulke politici er niet meer in om medestanders te vinden, waardoor ze politiek weinig kunnen veran­deren.

Bart De Wever heeft betere momenten gekend. Vroeger discussieerde hij bijvoorbeeld met wijlen Etienne Vermeersch over de verlichting in Reyers Laat – een voorganger van Boukhriss’ programma. Sterker, zijn succes heeft deels met zijn intellectuele houding te maken. Zoals Vandenbroucke nu populair is, deels omdat hij zijn slimme zelf durft te zijn. Als partijvoorzitter en burge­meester zou De Wever beter van Verhulsts boot – en soortgelijke sloepen – wegblijven, en een andere retoriek aanslaan. Anders eindigt ‘nil volentibus arduum’ in ‘sic transit gloria mundi’.

K. A. Appiah ontvangt Spinozalens-prijs te Amsterdam

Op 24 november, de verjaardag van Spinoza (1632-1677), kreeg Kwame Anthony Appiah de ‘Internationale Spinozalens prijs‘, een onderscheiding voor denkers over ethiek. De laureaat gaf de lezing ‘Challenges of identity’.

de-erecode-hoe-morele-revoluties-tot-stand-komen-kwame-anthony-appiah-boek-cover-9789058755162Bij de prijs hoort de Nederlandse vertaling van een werk: ‘De erecode. Hoe morele revoluties tot stand komen’ (Uitgeverij Boom).

Het thema van de prijs was ‘De Buitenstaander’, en de ‘dode denker’ was Hannah Arendt. Marli Huijer en Frank Meester maakten een prachtige lesbrief over Hannah Arendt, die je gratis kan downloaden. De lesbrief kan vrij door leerkrachten worden gebruikt.

Dit jaar bestond de jury  uit voorzitter Nelleke Noordervliet, Stephan Sanders, Beate Roessler, Paul Van Tongeren en mezelf.

Frank Vandenbroucke is voorzitter van het bestuur van de Stichting, Daan Roovers zetelt in de Raad van Bestuur.

Hier zijn enkele sfeerbeelden van een geslaagde, verrijkende en warme uitreiking.

De laureaat

De laureaat

 

De prijs en het boek

De prijs en het boek

K. T. Appiah met de jury: Stephan Sanders, T. B., Beate Roessler en Nelleke Noordervliet

K. A. Appiah met de jury: Stephan Sanders, T. B., Beate Roessler en Nelleke Noordervliet

 

De burgemeester van Amsterdam, Eberhart van der Laan, ook een grote bewonderaar van Spinoza.

De burgemeester van Amsterdam, Eberhart van der Laan, ook een grote bewonderaar van Spinoza.

 

Frank Vandenbroucke

Frank Vandenbroucke

 

Daan Roovers in gesprek met de winnaar.

Daan Roovers in gesprek met de winnaar.

 

De volgende dag nam Appiah uitgebreid de gelegenheid om met leerlingen uit Utrecht in gesprek te gaan.

studenten-utrechtappiah-met-studenten

‘Maand van de filosofie’ – over ‘ongelijkheid’

April is de maand van de filosofie. Het thema is ‘ongelijkheid’. Er zijn vele activiteiten, op vele plekken.

In Amsterdam neem ik deel aan de’Nacht van de Filosofie‘, in Pakhuis de Zwijger.

Om 19.15 uur tot 20.00 uur interview ik de Amerikaanse filosofe Susan Neiman in de Grote Zaal.

En om 22.30 uur tot 23.10 geef ik een lezing over de Franse schrijfster en activiste Olympe de Gouges in de Expo-zaal.

In Vlaanderen zijn er ook activiteiten:

Op zaterdag 4 april is er in Leuven het ‘Feest van de Filosofie‘. Om 13.30 uur geeft John Gray de openingslezing in de Schouwburg. Ik hoorde hem onlangs in De Singel, en vond het erg de moeite.

Vanaf 16.00 uur zijn er in Leuven ook lezingen en panelgesprekken in het ‘ STUK’, met Philippe Van Parijs, Frank Vandenbroucke, Eva Brems, Bea Cantillon, Antoon Vandevelde, Julian Hetzel en vele anderen. Dan is er ’s avonds de filmvoorstelling Enjoy Poverty van Renzo Martens (om 20u00) en met een performance van Christophe Meierhans (om 20u30).

Op zaterdag 25 april is er – vanaf 10.00 uur –  in Gent de ‘Dag van de Filosofie‘, waar een hele reeks boeiende sprekers, zoals Bea Cantillon (openingslezing), Freddy Mortier, Danny Praet, Ides Niçaise, Jelle Versieren, Peter Aers en vele anderen op het programma staan.

Wie dus een gezellige, boeiende filosofische dag of nacht wil meemaken, heeft keuze genoeg!

 

‘Wat zullen we drinken?’, column DS, 2 maart 2015

Unknown 08.33.05“‘Iedereen Brouwer!’, kopte De Tijd dit weekend. We drinken minder AB InBev biertjes (-6,1%), maar we genieten meer van lokale bieren. Het aantal kleine brouwerijen stijgt ook voortdurend. Dat is goed nieuws. AB InBev illustreert perfect de economische evolutie van ons land, en de politieke structuur die daarmee samenhangt. Oorspronkelijk heette de firma ‘Stella Artois’. Ze was eigendom van Franstalige aristocratische families (zoals de Spoelbergh, de Mevius). Het bier werd gretig gedronken door de gewone mensen, die ook in de fabrieken werkten, en zich in vakbonden verenigden. Politici regelden de relaties tussen burgers en de enigszins lokale vrije markt. Toen organiseerde het nationale – nu federale – niveau het economische beleid, door marktwerking bij te sturen (met sociale pacten) en door de eigen munteenheid te verzekeren.

Dan kwamen de globalisering, de Europese Unie en de euro. Allemaal werden ze enthousiast aangekondigd als geweldige verbeteringen. Het Leuvense Stella werd AB InBev en de kantoren en de beslissingscentra verhuisden naar het buitenland. Continue Reading ›

Laudatio voor Susan Neiman door Frank Vandenbroucke

850A2470

Susan Neiman ontvangt de prijs uit handen van burgemeester Jozias Van Aartsen, onder goedkeurend oog van juryvoorzitter Frank Vandenbroucke.

Voor de uitreiking van de Internationale Spinozalens aan Amerikaanse filosofe Susan Neiman sprak juryvoorzitter Frank Vandenbroucke vorige maandag deze laudatio uit.

“What is the meaning of good and evil in the 21st century, and what is the role of ideals in politics? By selecting Immanuel Kant as the ‘dead philosopher’ and Susan Neiman as the ‘living philosopher’ for the International Spinoza Award 2013-1014, the jury did not hesitate to put these questions – on good and evil and on political ideals – center stage in our deliberations and in the public debate we call for. Obviously, if there is one thing Susan Neiman’s whole oeuvre convincingly shows, starting from her 1994 book on The Unity of Reason: Rereading Kant, it is that Kant’s philosophy is far from ‘dead’, on the contrary.

Continue Reading ›

Morgen krijgt Susan Neiman de ‘Internationale Spinozalens’ in Den Haag

Uitnodiging 2014 buitenOp maandag 24 november krijgt Susan Neiman de Internationale Spinozalens-prijs in Den Haag. Dan wordt ook haar nieuwe essaybundel voorgesteld: ‘Afgezien van de feiten, Boom, Amsterdam. Neimans boek ‘Waarom zou je volwassen worden?’ ligt ondertussen ook in de boekhandel.

Over de bundel ‘Afgezien van de feiten’:

‘Wat is het kwaad en hoe moeten we het tegengaan? Wat beweegt mensen tot moreel handelen? Waarom is er een grote kloof tussen hoe de wereld zou moeten zijn en hoe ze werkelijk is? In haar werk herneemt Susan Neiman deze belangrijke vragen. Het zijn oude vragen, die we moeten blijven stellen in een wereld waarin een religieus gefundeerde ethiek steeds wankeler wordt. Continue Reading ›

Boek ‘Europa 2050. Visies voor een betere toekomst’

europa-2050Enkele maanden geleden schreef ik een stuk voor het iPadboek #Insaid, met visies voor Europa 2050. Hoe ziet de toekomst van Europa er uit?

Nu worden de bijdragen van alle auteurs gebundeld in ‘Europa 2050. Visies voor een betere toekomst’ (Saïd El Khadraoui) verkrijgbaar in de boekhandel, vanaf 10 oktober bij Uitgeverij HoutekietContinue Reading ›

Jurylid voor de ‘Stichting Internationale Spinozaprijs’

Spinozalens beeldjeDe Stichting Internationale Spinozaprijs wil de erfenis van Spinoza levendig houden – met redelijkheid, vrijheid en tolerantie als centrale waarden. Ze wil de traditie van kritische en creatieve denkers eren door een prijs toe te kennen aan een internationale denker die een belangrijke bijdrage levert aan denken over ethiek en maatschappij.

Elke twee jaar wordt een thema gekozen. Het laatste was ‘democratie in opspraak’. Dan  wordt het ene jaar een levende denker geëerd, het andere jaar een dode denker. Rond de geboortedag van Spinoza op 24 november wordt een viering georganiseerd. Continue Reading ›