Thomas Mores ‘Utopia’ – interview VPRO – NPO radio 1 en lezingen

Op zondag 9 juli werd de eerste aflevering uitgezonden van een reeks over de Utopie. In de reeks, die meerdere weken loopt, komen onder meer Thomas More, Karl Marx, George Orwell ea aan bod.

Samen met Will Derkse en Maarten Doorman werd ik geïnterviewd over ‘Utopia van Thomas More’.

Via de website van VPRO-Radio 1 kan je de uitzending opnieuw beluisteren.

Over Thomas More gaf ik ‘Levenslessen’ voor The School of Life. En op 10 oktober 2017 geef ik een les in het kader van ‘background educations‘.

Hier is een video-opname van mijn lezing over Thomas More voor de Radboud Universiteit te Nijmegen, waar ok Edwin van Meerkerk sprak over het thema ‘Utopia, dichterbij dan ooit?’

 

 

 

Dubbelinterview in Knack – met Alexander Roose, 14 dec. 2016

cover_128_0Op 14 december 2016 verscheen dit interview in de reeks ‘Kerstgesprekken’ van Knack. Door Ann Peuteman.

“Hun liefde voor Spinoza en Montaigne bepaalt hun dagelijkse leven. ‘Soms vragen we ons af wat die filosofen in onze plaats zouden doen. Waarover zouden ze schrijven en waarover zouden ze zwijgen’, zeggen filosofe Tinneke Beeckman en haar partner Alexander Roose.

Acht hoog, in een flat aan de rand van de Antwerpse binnenstad, wonen ze met zijn vieren. Filosofe Tinneke Beeckman, professor Franse literatuur Alexander Roose en hun twee wijsgeren. Zij laat zich graag bijstaan door Baruch Spinoza, hij wordt geflankeerd door Michel de Montaigne.

unknownEen hele Verlichting zit er tussen hun favoriete filosofen in, maar dat laten ze hier niet aan hun hart komen. ‘Als ik schrijf, over welk onderwerp dan ook, heb ik vaak het gevoel dat Spinoza naast me zit’, luidt de eerste zin van Door Spinoza’s lens, Beeckmans boek dat dit jaar een nieuwe uitgave kreeg. Die sensatie kent Roose maar al te goed. ‘Als ik iets van Montaigne lees, denk ik vaak dat ik net hetzelfde geschreven zou kunnen hebben’, zegt hij. ‘Komt dat doordat ik ideeën van hem overneem of zijn we gewoon permanent met elkaar in dialoog? Dat weet ik eigenlijk niet.’ Geen wonder dus dat Roose zijn lievelingsfilosoof onlangs complimenteerde met een boek: De vrolijke wijsheid – Zoeken, denken en leven met Michel de Montaigne.

De werken van Beeckman en Roose zijn lang niet de enige filosofische publicaties die dit jaar in de boekhandel terechtkwamen. Integendeel. Wijsbegeerte lijkt aan een revival bezig te zijn. Maand na maand verschijnen boeken van filosofieprofessoren en filosofen waarin ze al dan niet grootse gedachten herkauwen, heruitvinden of lanceren. Ook in debatten allerhande worden steeds vaker filosofische citaten, van Aristoteles en Plato tot Popper en Arendt, in de strijd gegooid. Zelfs uit het theater zijn filosofen dezer dagen niet meer weg te slaan. Nadat acteur Bruno Van den Broecke al in de huid van Socrates was gekropen, ging begin dit jaar Montaigne in première: een theatermonoloog die Alexander Roose voor zijn jeugdvriend Koen De Sutter schreef. ‘Dat heb ik gedaan vanuit een soort drang om schoonheid te brengen’, zegt Roose. ‘Dat we Montaigne zo bij een groter publiek konden introduceren, was een belangrijke bonus.’

Moet filosofie tegenwoordig ook een beetje entertainment zijn om een groot publiek te kunnen bereiken?

Nieuwe cover voor het boek.

Nieuwe cover voor het boek.

Tinneke Beeckman: Nee, maar vaak heeft filosofie wel wat vertaling nodig. Zeker omdat veel mensen uit zichzelf de link met het echte leven niet zien. Kijk maar naar de universiteiten waar studenten de concepten van alle belangrijke filosofen uit het hoofd moeten leren. Op die manier wordt de theorie helemaal losgekoppeld van het leven. Nochtans maakten grote filosofen als Spinoza, Montaigne en Aristoteles dat onderscheid totaal niet. Zij zagen hun concepten als een middel om over hun leven na te denken.

Alexander Roose: Filosofie kan je helpen zoeken naar een zuiverdere manier van denken. Als je daarin slaagt, kun je beter in het leven staan.

Zal het niet altijd een intellectuele elite blijven die zich met filosofie inlaat?

Beeckman: Dat weet ik nog zo niet. Geregeld ontmoet ik mensen die zelf niet beseffen hoe filosofisch ze zijn. Je hoeft je niet actief met filosofie bezig te houden om wijze principes te hebben.

copyright - Koen Broos

copyright – Koen Broos

Roose: We hebben vaak de neiging om mensen te onderschatten. In de huidige samenleving voel ik een enorme honger naar iets wat hoger, schoner en moeilijker is. Onlangs nog organiseerden we aan de Gentse universiteit nascholing over ‘Great Books’, de grote boeken uit de historische Europese letterkunde. We hoopten dat er een paar tientallen geïnteresseerden op zouden afkomen, maar de eerste avond waren er al driehonderd deelnemers. Vaak mensen die zich na hun studie helemaal op hun carrière en gezin hebben gericht maar uiteindelijk toch naar iets diepers zijn gaan verlangen. Daarvoor hoef je trouwens niet eens gestudeerd te hebben: die honger zie ik ook bij mensen die nooit naar de universiteit zijn geweest.

En zo’n honger stil je beter met toegankelijke boeken als die van jullie dan met de originele werken van grote filosofen?

Beeckman: Spinoza’s Ethica is nu eenmaal een moeilijk en abstract boek. Niet alleen omdat het in het Latijn is geschreven, maar ook omdat hij het heeft opgevat als een discussie met de theologen van zijn tijd. Toch is het vandaag nog heel relevant en kun je er op elk moment van je leven iets uithalen.

Roose: Grote boeken en filosofen hebben vaak een gids nodig. Cultuurfilosoof George Steiner noemt zichzelf een postbode: hij is degene die de juiste brief in de juiste bus moet steken. Tinneke en ik zijn ook postbodes. We bezorgen onze lezers een brief die ze anders misschien nooit zouden ontvangen. Het is niet zozeer een complexe, erudiete uitleg die we willen doorgeven, maar wel de honger en het verlangen naar filosofie. Zoals Gustav Mahler zei: ‘Traditie is het doorgeven van het vuur, niet het aanbidden van de as.’

Vandaag lijken sommigen nochtans louter de traditie door te geven zonder er nieuwe ideeën aan toe te voegen. Zijn dat niet eerder filosofieprofessoren dan filosofen?

Roose: De Franse filosoof Gilles Deleuze schreef fantastische boeken over Spinoza en Nietzsche en probeerde de realiteit tegelijkertijd te begrijpen door nieuwe concepten te ontwikkelen. Alle goede filosofen doen dat. Nieuwe ideeën kunnen maar ontstaan als je in dialoog gaat met de denkers die je vooraf zijn gegaan. Tabula rasa maken is geen optie.

Beeckman: Een echte filosoof legt ook de link met de praktijk, maar vandaag is dat in de academische filosofie amper het geval. Er zijn professoren die overdag omstandig uitleggen dat de mens volgens Blaise Pascal zijn eigen nietigheid ontvlucht door verstooiing te zoeken, maar het verband met hun eigen levensstijl niet leggen als ze avonds op de bank gaan zitten om voetbal te kijken. Voor een filosoof is de relatie tussen de theorie en zijn eigen leven echter onontbeerlijk. Zelf ben ik veranderd door me in Spinoza te verdiepen.

Het lijkt wel alsof Spinoza en Montaigne over jullie schouders meekijken.

Roose: Daar is wel iets van. (lacht) Geregeld vraag ik me af wat Montaigne zou doen als hij in mijn schoenen stond. En als ik de krant lees, denk ik vaak: hoe zou hij op die actualiteit reageren?

Beeckman: Waarover zou hij schrijven en waarover zou hij zwijgen.

Roose: Precies. Zo heeft hij geen letter geschreven over de vreselijke Bartholomeüsnacht in 1572 toen duizenden protestanten in Parijs werden vermoord. Vandaag is het ondenkbaar dat filosofen over zo’n tragedie zouden zwijgen. Al was het maar omdat de media hen meteen naar hun opinie zouden vragen.

media_xl_3449108Beeckman: Zeg dat wel. Op 22 maart was het nieuws van de aanslagen nog maar amper doorgedrongen toen Filosofie Magazine me opbelde voor een commentaar. Ik was te geschokt om te antwoorden.

Roose: Vaak is het nodig om genoeg afstand te nemen om goed te kunnen nadenken. Jammer genoeg zijn we die filosofische attitude een beetje kwijtgeraakt.

Kan het schrijven van een opiniestuk niet net helpen om je gedachten te ordenen?

Roose: Schrijven kan inderdaad een denkproces zijn, maar dat wil nog niet zeggen dat je zo’n tekst ook meteen moet publiceren. Montaigne schreef zijn Essais, zoals de naam al zegt, om ideeën uit te proberen. Schrijvend dacht hij over zijn onderwerp na. Pas veel later kregen anderen de neerslag ook te lezen. Continue Reading ›

‘Door Spinoza’s Lens’, voorstelling op 15 juni, bij boekhandel Cronopio te Antwerpen

9789463101660-782x1200Mijn boek Door Spinoza’s Lens krijgt een vijfde druk (het was een tijdje uitverkocht).

Uitgeverij Polis brengt het opnieuw op de markt, in een nieuw kleedje, en ik schreef een nieuw voorwoord.

Over het boek ga ik in gesprek met Alexander Roose, op 15 juni 2016, vanaf 20.00 uur in boekhandel Cronopio. Cronopio is een vrij recente, mooie boekhandel, met een uitstekende selectie boeken en een fijne koffiebar.

Waar? Boekhandel Cronopio, Kasteelpleinstraat 21, 2000 Antwerpen

Tijd? 20.00 uur

Prijs? 5 €, terugbetaald bij aankoop boek

Welkom!

 

 

‘Zo communiceer je op het werk’ – 9 tips, DM, 10 mei 2016

Unknown-1Journaliste Hanne Vlogaert interviewde  Miranda Maes en mezelf over jongeren op het werk. Het resultaat stond in het artikel ‘Zo communiceer je op het werk‘ in De Morgen.

“Veel jonge mensen komen met torenhoge ambitie én veel werklust de arbeidsmarkt opgestormd. Jammer genoeg ziet die zich enkele jaren later soms al flink stuk onderuit gezakt. Vaak is belabberde communicatie op de werkvloer de schuldige. Hieronder dan ook een aantal tips om de communicatie wat vlotter te laten verlopen.

  1. Durf te zeggen wat je echt denkt

“Eén van de grootste valkuilen voor jonge werknemers is dat ze niet durven zeggen wat ze écht denken”, zegt Tinneke Beeckman, filosofe en docente communicatiestrategieën aan The School of Life. “Het is precies door die angst om echte gevoelens te tonen dat communicatie in de kiem wordt gesmoord.” Wanneer belangrijke onderwerpen onbesproken blijven, ontstaat er ruimte voor foute interpretatie.

  1. Ken je naaste

Om jonge werknemers die durf te laten ontwikkelen is een open en betrouwbare omgeving nodig. “In een goede werksfeer moet alles gezegd kunnen worden ”, zegt Beeckman. Hoewel de verantwoordelijkheid voor een open sfeer grotendeels bij de werkgever ligt, kan je er ook als werknemer zelf iets toe bijdragen: door zo snel mogelijk het bedrijf en zijn mensen te leren kennen. “Iemand kan alleen maar genoeg vertrouwen hebben om zichzelf te zijn en ideeën te spuien, als hij de mensen om zich heen een beetje kent”, zegt Miranda Maes, Strategisch Consultant Communicatie bij The School of Life. Wie nieuw is in een bedrijf heeft er dan ook baat bij zo snel mogelijk aan het netwerken te slaan: binnen het eigen team, maar ook over de departementen heen. “Leer de mensen en de cultuur van het bedrijf waarin je werkt kennen, weet wat er leeft, dan kan je er daarna ook makkelijker naar handelen.” Continue Reading ›

Interview met Susan Neiman, lezing – Nacht van de Filosofie

neimanGisteren was er de ‘Nacht Van de Filosofie‘ in Amsterdam, met veel lezingen, gesprekken en interviews.

Wouter Kusters won de Socrates Wisselbeker, voor zijn ‘Filosofie van de Waanzin’.

En ik interviewde Amerikaanse filosofe Susan Neiman, over haar laatste boek ‘Why Grow up?’, over de economische inzichten van Thomas Piketty, het conservatisme van John Gray, het diepe schuldgevoel van Europa, en het belang van de Verlichting. Voor filosofie is de kunst van het gesprek heel belangrijk. En ik eerlijk gezegd vind ik interviewen heel fijn – het gesprek met deze topfilosofe was aangenaam en stimulerend tegelijk.

‘How to have better conversations’, ‘klas’ in Engels en Nederlands

UnknownSinds oktober geef ik af en toe een ‘klas’ aan ‘The School of Life, Antwerpen‘, een school met goede ideeën voor het dagelijks leven.

Het onderwerp van mijn klas is hoe we betere gesprekken kunnen voeren (‘how to have better conversations’). Het is een praktisch gerichte klas, aangevuld met ideeën uit de literatuur, de filosofie, de psychologie. Wie een idee wil hebben over hoe zo’n klas verloopt: journaliste Jana Anthonissen (De Morgen) woonde mijn klas bij, en schreef er een stuk over.

Op woensdag 26 november geef ik die klas nog eens,  in het Engels. En op donderdag 11 december opnieuw in het Nederlands. Collega’s geven nog andere klassen (allemaal in het Nederlands), zoals ‘how to balance work with life’, ‘how to find the job you love’, ‘how to be creative’, how to stay calm’, ‘how to be a better friend’, ‘how to be alone’… Allemaal te vinden op de kalender.

Op 6 december komt Alain De Botton trouwens een lezing geven over ‘De troost van de Filosofie‘. Hij is een geweldig publieke spreker, dus het is zeker de moeite.

En er zijn andere speciale evenementen, zoals Hans Aarsman en Ruben Mersch.

Plaats van de klassen van ‘The School of Life’: Muntstraat 2, 2000 Antwerpen.

Plaats van de lezing van Alain De Botton: Amuz, Kammenstraat 81, 2000 Antwerpen.

Gesprek met Wim Van den Eynde, onderzoeksjournalist

Mijn eerste interview, en dan nog met een journalist! Een plotse ingeving, uit nieuwsgierigheid: hoe is het om onderzoeksjournalist te zijn? Boeiend vak,  democratisch ongelooflijk belangrijk en inspirerend…  

De man in kwestie – Wim Van den Eynde – bleek heel gedreven, authentiek en bescheiden. Een toffe ontmoeting. Continue Reading ›