Column over Catalonië en Spanje, DS 5 okt. 2017

“Volgens de Spaanse koning Felipe en volgens heel wat EU-leiders is de zaak in Catalonië duidelijk: met hun referendum overtreden de Catalanen de Spaanse grondwet en dus treedt de Spaanse regering terecht (hard) op. Ook de Europese Commissie reageert lauw op het politiegeweld, en herhaalt het legalistische standpunt. Wettelijk gezien hebben ze gelijk. Maar politiek gezien slaan ze de bal volledig mis. En de gewelddadige weg van Spaanse premier Rajoy leidt tot een politieke impasse.

Wettelijk gezien klopt het: het referendum was niet conform aan de Spaanse grondwet. Die opmerking gaat voorbij aan het feit dat onafhankelijkheidsverklaringen zelden wettelijk zijn.

Wie de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring in 1776 even vanuit Brits perspectief bekijkt, vindt die onwettelijk. Wat dacht die Thomas Jefferson wel? Er is geen wettelijke bepaling waarop burgers zich kunnen beroepen om hun eigen wetten uit te roepen, gewoon omdat ze dat willen. Jefferson refereert aan een ‘natuurwet’, maar dat is een vaag concept. Hij heeft het over waarheden die ‘vanzelfsprekend’ zijn, en geeft dus toe dat hij ze niet kan bewijzen.

Daarbij zijn de Amerikaanse motieven triviaal. De opstandelingen wilden geen belastingen meer betalen: ‘no taxation without representation’ was hun slogan. Dat klinkt eerder als een eis dan als een funderend principe.

Kortom, wettelijk gezien had Jefferson geen been om op te staan. Maar politiek gezien had hij gelijk: elk politiek systeem vereist voldoende steun van de bevolking. Zodra die wegvalt, vervalt de loyaliteit aan een staat. Elke nieuwe grondwettelijke macht vertrekt vanuit een ‘wij’ die even tevoren nog niet grondwettelijk verankerd was, en die met een heersende orde breekt. Continue Reading ›

Kritisch denken volgens Spinoza – ook vandaag

In de Ethica beschouwt Spinoza de rede als de weg naar vrijheid. Maar wat verhindert de mens om redelijk te denken? En wat betekent kritisch denken, bijvoorbeeld om de actualiteit te ontleden? Welke moeilijkheden kan je als lezer ondervinden? Maar eerst, Spinoza’s analyse van de geest. 

I. Spinoza en de misleiding van de geest

Mens als klein deeltje van het universum

Wat betekent de rede gebruiken? De mens beschikt over de rede. Zowel de capaciteiten als de beperkingen van de mens hangen samen met zijn plaats in de wereld, met de natuur, met de visie op God.  Continue Reading ›

Moraal van Hollande en Obama

imagesEen korte post over het internationale nieuws. In 2003 verzette Frankrijk zich – moedig en verstandig – tegen de Amerikaanse inval in Irak. Vandaag wil Frankrijk Assad ‘straffen’. Een ommekeer op vlak van politiek én moraal. Helaas niet ten goede.

Hollande, de onpopulaire president die er niet in slaagt zijn land te hervormen, blaast ongezien hoog van de toren. Maar straffen, bestaat daar geen Internationaal Strafhof voor? Continue Reading ›

Verkrachting als politiek wapen, maar voor de eigen ondergang

imagesHet Tahrirplein is opnieuw het centrum van verzet tegen de president, ditmaal tegen Morsi. Burgers pikken niet langer dat het beleid van de president geen soelaas biedt  voor dagelijkse problemen: armoede, werkloosheid, toenemend geweld, uitzichtloosheid.

Helaas vernemen we steeds meer berichten (ook internationaal) over betogende vrouwen die worden meegesleurd en verkracht. Continue Reading ›

Nigella en de demonisering van de onderklasse

Column De Standaard, 24 juni 2013

“Keukengodin Nigella Lawson is plots het gezicht van huiselijk geweld geworden. Beelden tonen hoe haar echtgenoot haar op een openbaar terras bij de keel vasthield. Het contrast met het merk ‘Nigella’ kon niet groter zijn: de sensuele schrijfster van ‘How to be a domestic goddess’ verkocht niet alleen recepten, maar een droom van huiselijk geluk, een geslaagde carrière en financieel succes. Continue Reading ›

Ayrton Senna

Als kerstcadeau gaf een vriend me de documentaire ‘Senna’ van Asif Kapadia. “Ik

Ayrton Senna

heb niks met Formule 1″, zei ik. “Dit zal je interesseren”, antwoordde hij. Hij kreeg gelijk – fijn als je vrienden je soms beter kennen dan je jezelf kent. Het geschenk was het begin van een intense Senna-studie… Internet is fantastisch, je kan zoveel informatie vinden. Waarom was die figuur zo intrigerend? Continue Reading ›

“De schuld van de samenleving”

Nog steeds wordt het gezegd wanneer sommige burgers (kleine of grote) misdaden plegen: “het is de schuld van de samenleving”. Meer nog: het lijkt een soort verplicht ‘links’ nummer te zijn om een aantal feiten te trivialiseren, en te verwijzen naar socio-economische oorzaken.

Precies omdat dat links me nauw aan het hart ligt, reageer ik hier even op. Want juist die benadering staat een stevig links project in de weg, me dunkt. Continue Reading ›