Kritisch denken volgens Spinoza – ook vandaag

In de Ethica beschouwt Spinoza de rede als de weg naar vrijheid. Maar wat verhindert de mens om redelijk te denken? En wat betekent kritisch denken, bijvoorbeeld om de actualiteit te ontleden? Welke moeilijkheden kan je als lezer ondervinden? Maar eerst, Spinoza’s analyse van de geest. 

I. Spinoza en de misleiding van de geest

Mens als klein deeltje van het universum

Wat betekent de rede gebruiken? De mens beschikt over de rede. Zowel de capaciteiten als de beperkingen van de mens hangen samen met zijn plaats in de wereld, met de natuur, met de visie op God.  Continue Reading ›

‘Uit de ellende’, column DS 27 mei

‘Het is de schuld van Amerika!’ ‘Van Europa!’ Wie dit denkt, raakt nooit uit de ellende. Het klopt, Amerikaanse interventies in het buitenland hebben zelden democratische belangen van de lokale bevolking gediend, bijvoorbeeld in Latijns-Amerika.  Het klopt, Europa heeft geen vreedzame geschiedenis. Maar heeft ressentiment, haat of wraak dan positieve politieke effecten? Heeft een lokale bevolking er belang bij de macht tot handelen bij anderen te leggen, door de schuld voor wat fout loopt – in het Midden-Oosten, Noord-Afrika of elders  – bij anderen te leggen? Continue Reading ›

Ayrton Senna

Als kerstcadeau gaf een vriend me de documentaire ‘Senna’ van Asif Kapadia. “Ik

Ayrton Senna

heb niks met Formule 1″, zei ik. “Dit zal je interesseren”, antwoordde hij. Hij kreeg gelijk – fijn als je vrienden je soms beter kennen dan je jezelf kent. Het geschenk was het begin van een intense Senna-studie… Internet is fantastisch, je kan zoveel informatie vinden. Waarom was die figuur zo intrigerend? Continue Reading ›