“Het belang van filosofie” – met Hans Achterhuis

Samen met Hans Achterhuis ben ik voorzitter van het Vlaams Nederlands Forum voor Filosofie. We schreven deze tekst over het belang van filosofie.

“Is filosofie een achterhaalde discipline? Kan ze alleen maar wachten tot de wetenschappen en technocraten échte antwoorden geven, en is ze daardoor haar relevantie verloren? Wij durven dat sterk te betwijfelen. Gedegen filosofisch onderzoek – zowel binnen als buiten de academische wereld, niet alleen als afzonderlijke discipline maar vooral ook in relatie met wetenschap en maatschappij – blijft fundamenteel. Voor een vreedzame en bloeiende samenleving is een filosofische basishouding belangrijk: kritisch kunnen staan tegenover zichzelf en de eigen meningen, met inlevingsvermogen naar anderen kunnen kijken en zich samen met anderen afvragen hoe een nationale en mondiale samenleving in de eenentwintigste eeuw gestalte kan krijgen.

Toch lijkt filosofie geen vooruitgang te kennen zoals de andere wetenschappen. Maar we merken de vooruitgang van de filosofie niet goed, omdat we zelf samen met het filosofische denken veranderen. We beschouwen veel dingen en situaties als vanzelfsprekend, terwijl die eigenlijk slechts dankzij eeuwenlange filosofische debatten tot stand zijn gekomen. Zo hebben de idealen van de verlichting, die uit hard bevochten revoluties zijn voortgesproten, fundamenteel tot meer kritisch denken en open debat geleid. Velen hebben die waarden intussen verinnerlijkt, waardoor het herhalen of beklemtonen van deze ideeën overbodig kan lijken. Voor elke nieuwe generatie moeten we die verworven erfenis echter herbronnen. Zo kan Europa ook in de toekomst op die dynamische waarden van vrijheid, rechtvaardigheid en solidariteit terugvallen wanneer bepaalde ontwikkelingen foutlopen, bijvoorbeeld door geweld en oorlog, dictatuur en onderdrukking of andere fasen van geestvernauwing.

Wat betekent dat voor vandaag en morgen? Dat betekent niet, zoals te vaak als tegenwerping wordt geformuleerd, dat de geschiedenis van de filosofieën niet relevant zou blijven. Integendeel: om een gefundeerd alternatief te vinden voor een traditie, is een grondige kennis hiervan juist nodig. Daarom blijft ook de aandacht voor de geschiedenis van de wijsbegeerte onontbeerlijk. Wie de verschillende tradities niet leert kennen, kan alleen hedendaagse of (andere) monomane ideeën herkauwen.

Vrijheid is een kernbegrip in de westerse cultuur. Continue Reading ›

Beste Buren – Slotfeest – projecten van het Forum voor Filosofie

Op zondag op 14 februari vond het slotfeest van BesteBuren plaats – het feest van culturele samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland.

Daar was  de filosofie ook bij betrokken, via het Vlaams- Nederlands Forum voor Filosofie, een samenwerking van ‘Het zoekend Hert’ in Antwerpen, het ISVW in Leusden, Filosofie Magazine en Brainwash/The School of Life in Amsterdam.

Hans Achterhuis en mezelf zijn de voorzitters van de forum.

Ondertussen hebben we ‘face-to-face philosophy‘ georganiseerd tijdens het Brainwash-festival te Amsterdam.

En we hebben een filosofiezoeker opgericht – een website met informatie over wie er in de Lage Landen met filosofie bezig is.

 

image

 

“Nacht van de Filosofie”, in Amsterdam, vrijdag 17 april 2015

De ‘Nacht van de Filosofie‘ in Amsterdam wordt gehouden op vrijdagavond 17 april 2015 in Pakhuis de Zwijger, Amsterdam, Piet Heinkade 179.

Het thema is ongelijkheid, en er zijn zeer uiteenlopende sprekers, zoals Hans Achterhuis, Daan Roovers, Rutger Bregman, Marli Huijer (zopas ‘Denker des Vaderlands’ geworden, na René Gude en Hans Achterhuis), Simone Van Saarloos en vele anderen.

Het hele programma is binnenkort beschikbaar.

Ik zal er een korte lezing geven over Olympe de Gouges (1748-1793), een Franse revolutionaire schrijfster en activiste.

En ik interview die avond de Amerikaanse filosofe Susan Neiman over ‘The civic challenge of idealism‘. Zij won in 2014 de Internationale Spinozalensprijs, schreef essays over de hedendaagse cultuur, geïnspireerd door Kant, Rousseau ea.

Meer info volgt later…

‘Vlaams-Nederlands ForumVoorFilosofie’ – samen met Hans Achterhuis

Samen met de Nederlandse filosoof Hans Achterhuis ben ik ‘jaarvoorzitter’ van het Vlaams-Nederlands Forum voor Filosofie geworden.

Eerste vergadering van het Forum… Van links naar rechts: Eddy Strauven (Het zoekend hert), Erno Eskens (ISVW), Laurens Knoop (Brandstof), Agnès Van Emelen (notuliste), Frank Stappaerts (onderwijsinspecteur), Patrick Loobuyck (hoogleraar), Hans Achterhuis (hoogleraar), Tinneke Beeckman (filosoof), Anne Provoost (auteur), Inge Duytschaever (filosofisch consulent), Florentijn van Rootselaar (Filosofie Magazine), Stefaan Werbrouck (uitgeverij Houtekiet), Tijn Boon (uitgeverij Lemniscaat).

Eerste Vergadering: VLNR: Eddy Strauven (Het zoekend hert), Erno Eskens (ISVW), Laurens Knoop (Brandstof), Agnès Van Emelen (notuliste), Frank Stappaerts (onderwijsinspecteur), Patrick Loobuyck (hoogleraar), Hans Achterhuis (hoogleraar), Tinneke Beeckman (filosoof), Anne Provoost (auteur), Inge Duytschaever (filosofisch consulent), Florentijn van Rootselaar (Filosofie Magazine), Stefaan Werbrouck (uitgeverij Houtekiet), Tijn Boon (uitgeverij Lemniscaat).

Wat is het Forum? Het biedt de gelegenheid om informatie uit te wisselen, democratisch te overleggen en concrete initiatieven voor te stellen tussen al wie met filosofie bezig is in de Lage Landen: filosofen uit het onderwijs, medewerkers van filosofische organisaties, auteurs, redacteurs en uitgevers. We overleggen bijvoorbeeld over de vraag hoe we burgers (en jongeren) kunnen bereiken die interesse hebben voor filosofische onderwerpen.

Wie zijn het? De oprichters zijn filosofiehuis ‘Het zoekend hert’ uit Antwerpen, de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) te Leusden, Brandstof Amsterdam en mediapartner Filosofie Magazine.

Wat doen we? Enkele keren per jaar vergaderen we – we zijn een reizend overlegorgaan om filosofen met elkaar in contact te brengen, en samenwerking te bevorderen. Daarnaast plannen we enkele publieksactiviteiten, waarover we later zullen berichten.

Interesse of vragen? Mail naar forumvoorfilosofie@gmail.com

Het forum kreeg de steun van het BesteBuren matchingfonds (van DeBuren) naar aanleiding van 20 jaar cultureel akkoord Vlaanderen-Nederland.

 

Lezing Machiavelli op 22 februari volzet – nieuwe lezing om 15.00 uur

imagesOp zondag 22 februari 2015 geef ik om 11.00 uur een lezing over Niccolo Machiavelli, in filosofiehuis ‘Het Zoekend Hert‘, te Antwerpen.

Aangezien de zaal hiervoor volzet is, geef ik dezelfde lezing opnieuw, om 15.00 uur, op dezelfde dag. Inschrijven kan op mailadres hetzoekendhert@gmail.com. Inkom bedraagt 9 euro.

De hele reeks heet ‘Pijn en plezier van het politieke dier’: zie programma van het zoekend hert.

image

Lezing Machiavelli, in reeks “Pijn en Plezier v/h Politieke Dier”, te Antwerpen

“Pijn en Plezier van het politieke dier” is een reeks lezingen bij Het Zoekend Hert, Antwerpen, telkens op zondag, één keer per maand. De lezingen beginnen om 11.00 uur, in  Koninklijkelaan 43, 2600 Berchem-Antwerpen. Inkomprijs is 9 euro.

De eerste lezing is op 25 januari: Josine Blok spreekt over Aristoteles.

Op 22 februari geef ik een lezing over Machiavelli.

Dan volgen Wessel Krul, over Hobbes (22 maart); Hans Achterhuis over Hannah Arendt (19 april); Frank Ankersmit over Habermas (17 mei); Ronald Tinnevelt over Martha Nussbaum (7 juni) en Manu Clayes en Bleri Lleshi sluiten af (21 juni).

Inschrijvingen op hetzoekendhert@gmail.com

image