Interview “De Boekenkast” – Doorbraak

unknownDe site Doorbraak interviewde me onlangs over mijn boekenkast – ze vroegen me welke boeken me erg hebben beïnvloed. Door Sander Carollo.

Doorbraak sprak met filosofe en auteur Tinneke Beeckman over haar favoriete boeken.

‘Freelance filosofe’ Tinneke Beeckman is auteur van Door Spinoza’s lens (2012) en Macht en onmacht (2015), schrijft columns voor De Standaard, geeft lezingen, doceert aan The School of Life en is betrokken bij verschillende projecten.

 

2014-08-29-cm-portret-filosofe-tinneke-beeckman_011Vier jaar geleden werkte ze nog als academica.

Na haar proefschrift over Sigmund Freud aan de Vrije Universiteit Brussel kreeg ze meerdere postdoctorale opdrachten. Maar tijdens haar laatste beurs begon ze zich af te vragen of ze nog in de academische wereld wilde blijven.

Beeckman: ‘Door Spinoza, door te mediteren en me meer te mengen in het publieke debat kreeg ik een andere omgang met filosofie dan hoe ze in de academische wereld het meest gevaloriseerd werd. Ik voelde me daar niet meer thuis.’

Dat ze een moedige beslissing genomen, hoort Beeckman geregeld. Zelf vond ze dat werken als zelfstandige het meest redelijke was wat ze kon doen gezien haar opleiding en temperament. ‘Nu ben ik veel productiever en creatiever dan ooit. Het blijft natuurlijk risicovol en je moet je hoofd erbij houden.’ Gelukkig helpen de filosofen die ze bestudeert haar zelf ook. ‘Als je hen ernstig neemt, zijn ze echt wel een steun.’

N-VA-kamerfractieleider Peter De Roover, een van de eersten in deze reeks, haalde in zijn interview overigens Beeckmans boek Door Spinoza’s lens aan omdat zij zich dissident durft op te stellen. Een mooi compliment, vindt Beeckman. ‘Spinoza was ook een dissident. Ik denk dat je van niemand beter kan leren wat het betekent om een buitenstaander te zijn. In zijn geval was het vanuit een fundamentele welwillendheid en een liefde voor vrijheid.’

unknownOm Spinoza makkelijker te verwerken en om er een boek over te schrijven, was Chemins dans l’Ethique van Paolo Cristofolini heel inspirerend voor haar. ‘Het is een boekje met vijf wegen om door Spinoza’s Ethica te wandelen. Als je dit leest, ga je de omwentelingen in zijn denken begrijpen. Als eerste handleiding voor Spinoza is dit veruit het beste dat ik ken. Elke zin opent zoveel deuren.’

Als filosofe leest ze veelal functioneel, beaamt ze. ‘De romans die ik voor dit interview heb uitgekozen las ik louter uit plezier. Dat lukt me nu niet meer. Alles wat ik tegenwoordig lees – Liefde van Karl Ove Knausgård, A Man in Full van Tom Wolfe, The Song of Achilles van Madeline Miller … het zijn fantastische romans – lees ik met de insteek van wat ik er als filosofe mee kan doen. Ik kan ontspannen lezen, maar er is altijd een soort ongeduld om aan de slag te gaan: wat zegt dit werk over de mens vandaag? In dat opzicht is het leesplezier er toch wat af. Eigenlijk ben ik altijd een beetje aan het werken. Zelfs als ik naar Veep kijk, gewoon een komische serie om me te ontspannen, denk ik na of ik daaruit iets kan gebruiken. Vergelijk het met een kat die slaapt maar nog een oogje openhoudt.’

De gekozen boeken die ze zal bespreken zijn enkele romans, sommigen met een filosofische insteek en ongeveer evenveel werken van filosofische auteurs zoals Nietzsche, Machiavelli en Freud; denkers in wie ze zich jarenlang verdiept heeft.

Iemand, niemand en honderdduizend van Luigi Pirandello

1001004010930278‘Het boek gaat over een man, Vitangelo, die een opmerking krijgt van zijn vrouw over zijn neus. Plots beseft hij dat het beeld dat zijn vrouw over hem heeft niet overeenstemt met zijn zelfbeeld. Pirandello schrijft enorm grappig en ritmisch. Bovendien sleept hij je helemaal mee in een verhaal waarvan je denkt dat banaal is. Maar die kleine opmerking van zijn vrouw is niet alleen het begin van een zoektocht, zelfs zijn hele wereld stort ineen. De breuk tussen het beeld van wie je bent – als dat eigenlijk al bestaat –hoe de ander je ziet en hoe je zelf dan nog verandert door omstandigheden denkt hij consequent door. Hij wordt bijna gek, maar uiteindelijk omarmt hij die onaangepastheid.’

‘Sein und Zeit van Martin Heidegger is in 1927 gepubliceerd, een jaar na de uitgave van Iemand, niemand en honderdduizend. Heideggers werk speelt ook met die vervreemding, met zoeken naar authenticiteit, met de moeilijke opdracht om je bestaan, ‘Dasein’, in te vullen, terwijl wie je bent niet op voorhand is bepaald. Maar dat is moeilijk, en dan wordt het verleidelijk op te gaan in das Mann, de menigte rondom je; je begint je dan te comformeren aan de opinies van mensen rondom je, je bekommert je vooral over de blik van de ander. Beide boeken zijn typisch voor de verwarring in de jaren twintig. Bovenal vind ik Iemand, niemand en honderdduizend een fantastisch boek. Ik kan het iedereen aanbevelen. Pirandello is overigens een opmerkelijke figuur. Hij heeft ook kortverhalen die heel humoristisch en tragisch tegelijk zijn.’

Pride and Prejudice van Jane Austen

pandp_trident_internation2001w1‘Dit is een van mijn lievelingsboeken, ik herlees het regelmatig. Het heeft het plot van een romantische komedie. Filmregisseur Nora Ephron (van onder meer de romantische komedie When Harry Met Sally, S.C.) verwijst in haar films impliciet naar dit boek. Het speelt zich af in het begin van de negentiende eeuw.

De hoofdfiguur Elizabeth Bennet is een heel complex personage die een man moet zoeken, zoals dat hoorde in die tijd. IJdelheid en vooroordelen belemmeren dan de liefde. Mr. Darcy, de man met wie ze uiteindelijk wel trouwt – spoiler alert – is van rijke afkomst. Hij geeft een beledigende opmerking over Elizabeth die ze toevallig hoort, en dus benadert ze hem vanuit haar gekrenkte trots, en met de nodige vooroordelen. Hij zit dan weer gevangen in de eisen van zijn sociaal hogere groep, en zijn afkeer voor haar familie. Zo vormen er zich allerlei obstakels in de weg naar de liefde. IJdelheid en het overbruggen van klasse en karakter spelen dus een grote rol. Het zijn de klassieke ingrediënten van de romantische komedies. Jane Austen heeft ook de toon gezet om de liefde vanuit vrouwelijk standpunt te bespreken. Haar geweldige dialogen draaien niet alleen om wat mensen willen zeggen, maar om wat ze voor elkaar willen verbergen, terwijl de lezer de betekenis wel begrijpt. Austen doet dat heel subtiel. Ze geeft lezers de mogelijkheid om de verhoudingen te doorgronden, beter dan de personages dat zelf kunnen.’ Continue Reading ›

“Van Jane Austen tot Amy Schumer” Column DS 25 Jan. 2016

Unknown 08.33.05“Het is alweer bonje in Hollywood rond de Oscars. Maar daar ga ik het niet over hebben. Filosoof Stanley Cavell schreef een spectaculair boek over hoe de filmindustrie rond de oorlog omging met censuur en seks. De maatschappelijke verschuiving van verstandshuwelijk waarbij economische of religieuze overwegingen doorwegen naar een huwelijk waarin liefde centraal staat, werd in die films erg duidelijk. Vandaag zou een volgeling van Cavell het hebben over hoe sterk de verbeelding rond vrouwelijke seksualiteit op korte tijd is veranderd, wat blijkt uit vrouwenrollen in romantische komedies. Het viel me op toen ik ‘Trainwreck’ zag, de film van aanstormend toptalent Amy Schumer. Schumer, een stand-up comedian, schreef het script. Ze speelt de hoofdrol, waarvoor ze een Golden Globe-nominatie kreeg. ‘Trainwreck’ gaat over de relaties van een zeer zelfstandige, jonge vrouw, die uit een gebroken gezin komt.

Elke romantische komedie vertelt een gelukkige liefde, waarvan de goede afloop wordt uitgesteld. Allerlei obstakels staan de liefde in de weg. Het zijn de obstakels die boeiend zijn, en die doorheen de tijd zijn veranderd. Jane Austen schreef met ‘Pride and Prejudice’ de blauwdruk voor hedendaagse romantische films, die vanuit het vrouwelijke perspectief vertellen. Hoe vind je de ideale partner?

Jennifer Ehle en Colin Firth als Elisabeth Bennett en F. Darcy in Pride and Prejudice.

Jennifer Ehle en Colin Firth als Elisabeth Bennett en F. Darcy in Pride and Prejudice.

De komische plot draait dan rond twee klassieke obstakels in de liefde: botsende karakters en ongelijke sociale afkomst. In het boek van Austen is Elisabeth Bennett sociaal te min voor de familie van Fitzwilliam Darcy. Op de koop toe heeft de man een onhebbelijke karakter, wat dan trots en vooroordelen bij Elisabeth opwekt. Toch blijken twee mensen die op het eerste gezicht zo verschillend zijn, perfect bij elkaar te passen.

 

Continue Reading ›

“Converseren kun je leren”, in De Morgen over mijn ‘klas’ in ‘The School of Life’, Antwerpen – 27 okt 2014

UnknownConverseren kun je leren

“Op de schoolbanken van The School of Life: “How to have better conversations” leert waarom converseren een belangrijke kunst is om te beheersen

“Ik hou van tooggezwets, maar ben eigenlijk op zoek naar meer diepgang in mijn gesprekken.”

Voor zulke kwesties kun je vanaf nu terecht op The School of Life in Antwerpen. De les “How to have better conversations” brengt ons de kunst van een gesprek voeren bij. En avontuurlijke openingszinnen.

door Jana Antonissen

Wie The School of Life betreedt in het Antwerpse Munthof, merkt al snel dat dit geen gewone school is: nergens lessenaars, groene krijtborden, en – godzijdank- geen schril rinkelende schoolbel te bekennen. Wel aanwezig: een hippe koffiebar en een filosofisch verantwoorde souvenirshop die de gewichtigheid van zo’n School van het Leven relativeren. “De naam School of Life moet je met een knipoog nemen. Die lichte ironie stemt je milder. Wij reiken geen diploma’s uit, maar iedereen is welkom. Je hoeft niet hoogopgeleid te zijn om over zaken als werk, liefde en familie mee te kunnen praten”, legt Yvonne Cox, oprichtster van de Belgische tak van School of Life, uit.

images

Alain De Botton

In 2008 werd de eerste School of Life opgericht in Londen door onder anderen schrijver en filosoof Alain De Botton. Het idee was simpel en sloeg in als een bom: lessen en workshops over vragen waarmee iedereen in zijn dagelijkse leven af en toe worstelt. De lessen hebben bedrieglijk simpele namen als “How to relate to your family”, “How to be alone” of “How to stay calm”. Vanaf deze week kan je die lessen ook in Antwerpen volgen; de opzet is hetzelfde, de invulling wat meer op Vlaamse leest geschoeid.

Aangezien alles tegenwoordig communicatie heet te zijn en ondergetekende betaald wordt om gesprekken te voeren, is de keuze voor de les “How to have better conversations” snel gemaakt. We zijn met negen in ons bescheiden klasje; voornamelijk early adopters die al van de School of Life in Londen en Alain De Botton gehoord hadden en nieuwsgierig zijn naar het beruchte concept van praktische levensfilosofie. De beroepen en bezigheden van de deelnemers variëren van studenten filosofie en filologie tot een bedrijfsleider, havenarbeider, schooldirectrice, IT’er en grafisch ontwerper. Continue Reading ›