“Over Meghan en Harry’s huwelijk…”, Column DS 24 mei 2018

“‘Als we willen dat alles blijft zoals het is, moet alles veranderen.’ Dat lijkt de filosofie van de Britse koninklijke familie. Het huwelijk van Prins Harry en Meghan illustreert op die manier de uitspraak van Tancredi, uit het naoorlogse meesterwerk ‘De tijgerkat’ van Guiseppe Tomaso di Lampedusa. Tancredi is een telg van een oude, Siciliaanse aristocratische familie. Maar de adel beleeft tijden van neergang; ze wordt financieel voorbijgestoken door een opkomende burgerij, en houdt cultureel vast aan een Italië dat niet meer bestaat. De jonge Tancredi en zijn oom beseffen dat revolutionaire tijden om verregaande aanpassingen vragen, als ze de oorspronkelijke machtsrelaties willen bewaren. Zo trouwt Tancredi niet meer met een adellijk meisje, maar met bloedmooie dochter van een lokale rijke handelaar. Die handelaar houdt er ook nog eens andere politieke ideeën op na. Het maakt niet uit. Tancredi’s familie houdt aan de monarchie steunen, maar Tancredi vindt de energie van de republikein Garibaldi wel iets hebben.

Alles blijft uiteindelijk dus hetzelfde, ondanks alle stormen die de familie Windsor al heeft meegemaakt. Zo blijft de liefde hetzelfde, ondanks de familieschanddalen uit het verleden. Ondanks maatschappelijke veranderingen blijft het meest klassieke sprookje verleiden. Prins ontmoet meisje, ze worden verliefd en ze trouwen. Hoe strikt is dit niet, alle hedendaagse pleidooien voor vrijheid en variatie ten spijt. Kijkers zaten niet voor hun televisie om een illustratie van polyamorie te zien, waarbij partners met onderlinge toestemming gelijktijdig meerdere liefdesrelaties beleven. Neen, zo’n prinselijk huwelijk betovert omdat het ja-woord wederzijdse trouw impliceert. Op het hoogtepunt van de dienst belooft het koppel om hindernissen in het leven samen te overwinnen. Dat de realiteit voor heel wat koppels anders verloopt, verandert niets aan deze verwachting.

Toch is er veel veranderd. De bruid hoeft geen maagd meer te zijn van een betere familie. Het rampzalige huwelijk tussen Charles en Diana toonde dat dergelijke eisen absoluut geen gelukkige relatie garanderen. Meghan Markle is zelfs al een gescheiden vrouw. Geen haan kraait er naar. Wat een verschil met het verleden: toen Edward VIII in 1936 met de Amerikaans gescheiden vrouw Wallis Simpson wilde trouwen, moest hij de troon opgeven. Prinses Margaret, de zus van de huidige koningin Elisabeth II, mocht in 1955 niet eens met een gescheiden man trouwen. Meghan Markle is ook geen aristocrate. Meer nog, met dit huwelijk opent de koninklijke familie de deuren voor interraciale relaties.

Alles blijft hetzelfde: de dresscode, de officiële ceremonie, de religieuze dienst. De vrouwen dragen een hoed, gesloten schoenen, hun schouders zijn bedekt. De heren lopen in pak en das. De bruid draagt een haute couture jurk van het Franse modehuis Givenchy. Gespecialiseerde, ambachtelijke naaisters hebben urenlang aan het kleed en de sluier gewerkt. De stijl was tijdloos chique. Hier viel geen kledij gemaakt door textielslaven in een donker atelier. En de ceremonie was ‘high church’ anglicaans. Een passage uit het Hooglied, traditionele hymnes, het Onze Vader. Op het einde, godbetert, ‘God save the Queen’. Dat bleef allemaal behouden, en toch was er heel wat anders. De bruid wandelde alleen de kerk binnen, als een moderne, onafhankelijke vrouw. Haar vader was zelfs geheel afwezig. Haar schoonvader, kroonprins Charles, begeleidde haar verder naar het altaar. De moeder van de bruid zat alleen in de kerk. Voor het eerst bevatte de ceremonie tal van multiculturele accenten. In de kerk zong een gospelkoor het lied ‘Stand by me’; de priester Michael Curry sprak over slavernij en Martin Luther King. In overeenkomst met de samenleving, weerspiegelde de ceremonie de culturele, etnische en religieuze diversiteit.

’s Avonds dansten de Britse royals met George Clooney, zoals op het einde van de ‘Tijgerkat’ de Siciliaanse adel walste met de Italiaanse republikeinse new money. De hele wereld werd zaterdag even monarchist, hoewel de tijdsgeest weinig formaliteit, hiërarchie of traditie verdraagt. Het feest is voorbij, het Britse koningshuis danst verder.”

“De Winnaars”, column DS 1 juni 2015

Unknown 08.33.05Violiste Lim Ji Young won zaterdagnacht de Koningin Elisabeth Wedstrijd. Dat is een fantastische prestatie. Maar begint met een Eerste Prijs ook een schitterende carrière? Voor enkele laureaten was dat zeker het geval, zoals voor pianist Vladimir Askenazy of violist Vadim Repin. Vele anderen verdwenen op de achtergrond. Enkele jaren geleden zocht regisseur Paul Cohen winnaars uit het verleden op met deze vraag: hoe komt het dat buitengewone musici ondanks hun eerste prijs toch de belofte van een prachtige carrière niet hadden waargemaakt? Deze beklijvende documentaire, die nu nog op internet te bekijken valt, brengt niet alleen een verhaal over musici, maar een filosofisch document over succes en tragiek.

De film toont wat een carrière zoal kan saboteren. Zolang de Sovjet-Unie bestond, konden politieke problemen fataal zijn. Twee winnaars – pianist Eugène Moguilevksi en violist Philippe Hirshhorn – werden niet gesteund door de communistische partij. Het regime vertrouwde hen niet. Moguilevski kreeg nadien geen uitreisvisa, en had dus jarenlang niets aan zijn internationale overwinning. Hirshhorn ontvluchtte zijn land en vestigde zich in 1974 in Brussel.

Ook het streven naar perfectie kan succes behoorlijk in de weg zitten. Amerikaanse violist Berl Senofsky stopte op een hoogtepunt met concerten omdat hij ontevreden was over zijn spel. Twee jaar lang verbeterde hij zijn techniek. Zijn manager kreeg bijna een hartaanval: Senofsky verdiende heel veel geld. Maar uit liefde voor muziek verkoos hij artistieke integriteit boven winstbejag..

imagesDe echt tragische held van de film is Hirshhorn, een magisch musicus, maar een getormenteerde perfectionist. De documentaire toont hem een jaar voor zijn overlijden, als hij door ziekte niet meer kan spelen. Als begenadigd leraar slaagde hij er wel in om zijn kunde en visie door te geven. Continue Reading ›

‘Het Dilemma’, De Standaard, cultuurbijlage, 24 mei 2014

Cato Joris van De Standaard legde me drie dilemma’s voor – drie culturele evenementen in de loop van volgende week, waaruit ik kan kiezen. Dit is het artikel in de krant.

“Tinneke Beeckman is filosofe en auteur van ‘Door Spinoza’s lens’. Op 27 mei zit ze samen met Herman Koch en Joost de Vries in de zetel van Uitgelezen Deluxe in de Vooruit in Gent, met op tafel ‘Geachte Heer M’ van Herman Koch, ‘Monte Carlo’ van Peter Terrin en ‘Radetzkymars’ van Joseph Roth.”

Eerste dilemma –  literatuur


Lieve Joris  gaat in gesprek met Piet Piryns
, over haar leven en werk, op 28 mei in de Vooruit in Gent.

Of

Vlucht zonder einde. Hommage aan Joseph Roth’, op 1 juni in het Mu.ZEE in Oostende.
‘Ik bewonder Lieve Joris erg, ze is een avontuurlijke, inspirerende en moedige vrouw. Ze knoopt aan bij de traditie van travel writers, zoals Bruce Chatwin. Dat ze de Spiegelprijs gewonnen heeft, vind ik meer dan terecht. Zelf ben ik – geïnspireerd door haar boek Mali blues – in april 2010 drie weken met de tent door Mali getrokken. Een ongelooflijke reis was dat. In het gezelschap van Lieve Joris ben je altijd op reis, zelfs in een theater in Gent.’ Continue Reading ›