“Denken als minderheid”, DS 30 maart 2015

Unknown 08.33.05“Geïnspireerd door de hashtag #daily­racism vertel ik voor een keer een persoonlijk verhaal. Toen ik 23 jaar was, kreeg ik een doctoraatsbeurs. Ik verhuisde naar een leuke studentenbuurt in Elsene, vlak bij de ULB, met veel cafés. Bijna elke dag zag ik dezelfde vier mannen op een terrasje zitten. Ze waren minstens tweemaal zo oud als ik.

Nooit zaten die vijftigers daar met hun echtgenotes of kinderen. Lachend aangespoord door zijn vrienden probeerde een van hen me op een middag aan te spreken. Ik deed alsof ik niets hoorde en liep gewoon naar de supermarkt. Toen ik daar tussen de rekken stond te kiezen, greep die man me plots bij de arm en zwaaide met zijn andere hand dreigend naar mijn gezicht. Woedend siste hij (in het Frans): ‘De volgende keer dat ik je aanspreek, dan ga je daarop in. Je hebt me vernederd tegenover mijn vrienden.’  Helaas is dit verhaal niet het enige onaangename voorval uit die periode.

Erger dan het incident, vond ik de intimiderende druk om de verhalen niet te vertellen. Als je progressief bent, dan moet je inzien dat minderheden – de man was Noord-Afrikaan – slachtoffers zijn. Maar dat is de paradox van linkse antiracisten: zo praten ze een reactionair, machistisch handelen goed. Volgens mij betekent links denken juist het tegenovergestelde.

Als je politiek links bent, volgens de filosoof Gilles Deleuze, zoek je het ‘devenir-minoritaire’: je verplaatst je in de minderheidspositie, ongeacht welke positie in de maatschappij je zelf bekleedt. Zo stel je het heersende denkkader in vraag, omdat je aanneemt dat elke vaste bepaling een illusie is. Deleuze noemt bijvoorbeeld ‘devenir-femme’, het vrouw-worden, dat niet samenvalt met de vastgelegde, voorbestemde rol van de vrouw in de samenleving. Continue Reading ›

‘De hemel verdienen’, column DS, 15 dec 2014

“In de weekendkrant stond een lezenswaardig interview met ex-jihadist Elias T. (DS 13 december). Hij sloot zich aan bij radicale fundamentalisten en vertrok naar Syrië om Assad te bestrijden. Hij was goed opgeleid en had een goede job. Zijn verhaal staat haaks op het beeld van de laagopgeleide, werkloze moslimjongen zonder perspectief, die ten prooi valt aan fundamentalisme.
Elias T. is geen uitzondering: veel ‘wereldberoemde’ jihadi’s zijn hoogopgeleid en welvarend. Volgens de antropoloog Scott Atran is de kans op jihadisme veel groter bij idealistische moslims dan onder gemarginaliseerden en bezitslozen.

Nochtans worden frustratie, discriminatie, werkloosheid en gebrek aan perspectief systematisch geduid als de voedingsbodem van het jihadi-fundamentalisme. Elias T. toont hoe eenzijdig die verklaringen zijn.

Wie over fundamentalisme in het Westen nadenkt, heeft nog andere vragen. Continue Reading ›

Kritische reactie op mijn stuk in DM – Erik Spinoy, in DM, 28 juni


“Het zou dom zijn om niet van het succesverhaal van N-VA te leren”

OPINIE − 28/06/14, 08u00
“Erik Spinoy is hoogleraar letterkunde en culturele theorie aan de Universiteit van Luik en schrijver. Passie, creativiteit, enig charisma, een vleug populisme zelfs strekken tot aanbeveling voor links, schrijft hij.

Waarom zou je geen ‘collectieve identiteit’, geen ‘constructief gemeenschapsgevoel’ tot stand kunnen brengen rond prangende sociale kwesties?
Wat is anno 2014 het probleem van links? Net als vele andere welmenende progressieven stelt ook Tinneke Beeckman deze vraag, onder meer naar aanleiding van het eclatante verkiezingssucces van de Vlaams-nationalisten. Continue Reading ›

Dieudonné en de Franse crisis

Frankrijk is al enkele weken in de ban van de zaak Dieudonné. Op vraag van enkele lezers schreef ik een stukje. Wat betekent de crisis in Frankrijk? 

“Het gebaar

De wereld kent ondertussen ‘la quenelle’, een ‘omgekeerde nazigroet’, een antisemitisch, ‘antisysteem’-gebaar. Quenelle betekent pens, en dus penis. Met de hand naar de schouder wijzen betekent dan:  ‘jusqu’au bout, on va leur foutre dans le cul’, zoals Dieudonné het zelf erg subtiel zegt op internet.

 Komiek?

Dieudonné was een komiek, tot hij veroordeeld werd voor aanzet tot racistische haat. Vandaag heeft Dieudonné van haat en ressentiment een winstgevende business gemaakt: hij verdient aan zijn theatervoorstellingen, aan een internetshop met allerlei producten en aan inschrijvingen voor zijn website.

Hij bedondert zowat iedereen. Zijn fans, bijvoorbeeld, aan wie hij geld vraagt om de boetes voor zijn veroordelingen te betalen. Die hij vervolgens niet betaalt. Het gerecht aan wie hij belooft bij een volgende voorstelling een vunzige verwijzing achterwege te laten, wat hij vervolgens niet doet. En de Franse staat: Continue Reading ›

“Laat Depardieu toch…” in NRC Handelsblad

nrcDit opiniestuk verscheen op zaterdag 22 december in NRC Handelsblad. Ik bespreek Gérard Depardieu’s plan om zich in België te vestigen.

“Gérard Depardieu wordt binnenkort misschien mijn landgenoot, een Belg. Hij woont al in België. Hoe ik me er bij voel? Die Fransen hoeven niet te zeuren, want eigenlijk hoeft Depardieu’s verhaal niemand te verbazen. Continue Reading ›

Spinoza voor Spindoctors – Interview met Joël De Ceulaer

Spinoza voor Spindoctors – De Standaard Weekblad, 6 oktober 2012

Joël De Ceulaer, foto’s Johan Jacobs

Ze is fascinerend slim en verrassend onthecht. Als ze naar de wereld kijkt, doet ze dat door de bril van een filosoof die al meer dan driehonderd jaar dood is. 

Daarom schreef Tinneke Beeckman een boek over hem, eentje voor de moderne gejaagde mens. ‘Spinoza is het beste antidepressivum’. Continue Reading ›