“Als de rollen omgedraaid zijn” column DS 22 feb. 2018

“Vrouwen lijden niet alleen onder machtsrelaties door mannen, maar soms door andere vrouwen. De eerste stelling heeft Naomi Alderman op een originele manier benaderd: neem een situatie die vanzelfsprekend lijkt, en keer ze om. Dan pas besef je pas hoe bizar en zelfs onmenselijk ze is.

Alderman maakt met die hypothese haar dystopische roman ‘The Power’. Stel je dus een wereld voor waarin niet mannen, maar vrouwen de plak zwaaien. Vrouwen baseren hun macht op een plotse toename van fysieke overmacht: ze krijgen het vermogen om een beetje zoals een sidderaal hun tegenstander met een elektrische lading te neutraliseren. Hun tegenstanders zijn veelal mannen. En die kracht hanteren ze eerst uit zelfverdediging, maar spoedig om te manipuleren of om wraak te nemen. Alderman heeft alles omgedraaid: niet vrouwen, maar mannen worden bijvoorbeeld slachtoffers van groepsverkrachtingen. De auteur beschrijft de nefaste gevolgen hiervan treffend; Het is een jonge man die gebroken en voor het leven getekend thuis blijft na een aanval, terwijl zijn zusje gewelddadig wraakt neemt op de vrouwelijke daders. De machtsverschuiving is integraal; Alderman spot met de gedachte dat het wel in de vrouwelijke aard zou liggen om altijd vreedzaam en lijdzaam te zijn.

De tweede stelling – vrouwen kunnen lijden onder de macht van andere vrouwen – is op een dieper niveau even goed aanwezig in Aldermans roman. In het verhaal van weeskind Allie, bijvoorbeeld, die verkracht wordt door haar stiefvader, met medeweten en instemming van haar stiefmoeder. Continue Reading ›

Bij Trio op Klara… zaterdag 4 maart 2017

unknown-1Vandaag was ik te gast bij Trio, het radioprogramma met Werner Trio op Klara, samen met Dirk Holemans.

We spraken over onzekere tijden, over onmacht en onvrijheid, en over de Verlichting. En over de postmoderne tijden, waarin post-truth, emoties en radicale veranderingen een enorme rol spelen.

De podcast valt te herbeluisteren.

 

‘Der König Kandaules’, Opera van Vlaanderen

Unknown Opera Vlaanderen vroeg me een tekst te schrijven over ‘Der König Kandaules‘, een verhaal van Herodotos, bewerkt door André Gide, over een koning die pronkt met de schoonheid van zijn vrouw, en zijn eigen ondergang bewerkstelligt. Mijn artikel, ‘De onmogelijkheid van perfect geluk’ verscheen in Magazine Insight 7.

Over de voorstelling, die momenteel in Antwerpen en Gent speelt:

“Der König Kandaules vertelt het verhaal van Kandaules die, overtuigd van zijn eigen geluk, opschept over zijn rijkdom en de schoonheid van zijn vrouw. Muzikaal is het werk te beschouwen als een magnum opus waarin Zemlinsky zijn ganse muzikale evolutie samenvat. Dat maakt van Der König Kandaules een zeer rijke partituur, met een klankspectrum dat gaat van de rijke late romantiek tot aan de grenzen van de atonaliteit. Continue Reading ›

Camus – ‘Caligula’, vrijdag 11 dec., Kaaitheater

Vrijdag 11 december geef ik om 19.00 uur  een lezing over Macht, nav de voorstelling van ‘Caligula’ van Albert Camus,  in het Kaaitheater te Brussel.

“Toneelhuis / Guy Cassiers
Caligula

De naakte waarheid
images-2Met Caligula zet Guy Cassiers zijn zoektocht verder naar de figuur van de macht en de machthebber. Albert Camus (1913-1960) voltooide zijn drama over de wreedste onder de Romeinse keizers net voor de Tweede Wereldoorlog, maar het werd pas na de oorlog opgevoerd. Het stuk is mede omwille van de oorlogsgebeurtenissen, niet onterecht, geïnterpreteerd als een aanklacht tegen dictatuur en machtsmisbruik. Maar Camus’ Caligula is ook een drama over de verpletterende existentiële confrontatie met de dood. Continue Reading ›

‘Filosofie met Klassen’ – nieuwe ‘les’ over macht en onmacht

Zoals vorig jaar, geef ik dit jaar opnieuw ‘Filosofie met Klassen’, in samenwerking met Het Zoekend Hert. Geïnteresseerde leraren kunnen Het Zoekend Hert contacteren, en er met hun leerlingen op bezoek gaan. Ze krijgen een rondleiding in het cultuurhuis. En ik geef dan een lezing, en ga in gesprek met de leerlingen.

Dit is het thema: “ZIJN WE ECHT TOT MACHTELOOSHEID GEDOEMD?

“Dr. Tinneke Beeckman werkt aan een boek over macht en onmacht, over filosofie, politiek en economie. Ze bespreekt daarin hoe moderne techniek niet alleen mogelijkheden creëert, maar ook onze vrijheden bedreigt. In deze lezing behandelt ze één thema: welke gevaren moderne schendingen van privacy inhouden. Onthullingen over internet maken het schrikbeeld van 1984, het beroemde boek van George Orwell, reëler. Samen met de leerlingen zoekt de filosofe uit welke ideeën ons weerbaarder en krachtiger kunnen maken. ‘Want we lijken tot machteloosheid gedoemd, maar we kunnen toch onderzoeken hoe we greep krijgen op onze omstandigheden’. Ze leest fragmenten uit het boek van Orwell die eigentijdse vragen oproepen: waarom zijn privacy en intimiteit belangrijk? Hoe beïnvloedt een gebrek aan privacy het streven naar waarachtigheid? Welk belang hebben  geschiedenis, identiteit en herinnering in een democratische samenleving? Deze thema’s uit 1984 worden geïllustreerd door voorbeelden en toepassingen voor vandaag.”

Ook Patrick Loobuyck kan je vragen om een ‘klas’ te geven, over de seculiere samenleving: ‘Mag ik mijn levensbeschouwing belijden zoals ik wil?’

En Dimitri Goossens spreekt over de dood: ‘De verlamming van Medusa, tot heden toe’.

contactpersoon : Eddy Strauven,  hetzoekendhert@gmail.com.

FilosofiemetKlassenoktober2014 kopie

 

 

‘Macht en Onmacht’ – nieuw boek… (verschijnt in 2015)

Beeckman_3 kopie Vakantie! En wat ga ik deze zomer  doen? Schrijven…  Aan een nieuw boek, ‘Macht en Onmacht. Een filosofische zoektocht‘.

“Onmacht regeert onze wereld. In de politiek is het onduidelijk wie de touwtjes in handen heeft. Op economisch vlak vrezen we crisissen zonder einde. Moderne techniek creëert niet alleen mogelijkheden, maar kan ook de vrijheden van burgers bedreigen. Onthullingen over schendingen van privacy brengen het schrikbeeld van Orwells 1984 in herinnering. We lijken tot machteloosheid gedoemd, maar door goed na te denken kunnen we toch greep krijgen op de omstandigheden. Biedt de filosofische kritiek een alternatief?

In ‘Macht en onmacht’ ontleedt Tinneke Beeckman welke ideeën ons gevoel van machteloosheid hebben versterkt. Ze zoekt ook uit welke ideeën ons weerbaarder en krachtiger kunnen maken. Behalve techniek en postmodernisme komen politieke thema’s, zoals mensenrechten aan bod. In haar zoektocht voorbij de onmacht ontmoet Beeckman onder meer Friedrich Nietzsche, Martin Heidegger, George Orwell, Jean-Paul Sartre, Claude Lefort, Luc Ferry en Susan Neiman.”

 

Presidentschap als lichtvoetige act

Neen, veel woorden wil ik aan de sappige Hollande-soap niet kwijt. Wat me wel interesseert, is de vraag of de lichtvoetigheid van de Franse president ook de neergang van de macht in Frankrijk weergeeft.  Aan Hollande lijkt alles ‘normaal’. Dat is wat hij wilde. En dat is het probleem. Verdraagt macht wel normaliteit? Continue Reading ›