“Ballroomdansen op een vulkaan” DS, 27 april 2017

“Bijna iedereen reageert enthousiast op Macrons overwinning bij de eerste ronde. Begrijpelijk en terecht, wanneer de tegenkandidaat Marine Le Pen van het Front National heet. Haar overwinning zou haar land en de Europese Unie in een chaos storten. Maar een presidentschap van Macron redt de Franse republiek of Europa niet noodzakelijk op langere termijn. De onvrede over Europa is reëel. Welk plan heeft Macron om hieraan tegemoet te komen? Niemand weet het.

Aan de linkerzijde was de econoom Thomas Piketty dan ook genadeloos scherp voor Macrons campagne. Piketty suggereert dat Macron vaagweg wat linkse en rechtse ideeën lanceert en diepgang ontbeert. Piketty steunde de PS-kandidaat Benoît Hamon, en ontwikkelde een positieve transformatie van het Europese project, in zijn “Pour un traité de démocratisation de l’Europe”. Piketty wil de unie democratischer en socialer maken. Hij wil ook de oneerlijke fiscale concurrentie tussen landen wegwerken. Vooral multinationals profiteren van die concurrentie om amper belastingen te betalen. Met een meer democratische politieke besluitvorming, wil Piketty ook het machtsoverwicht van Duitsland doorbreken, en de opgelegde besparingspolitiek beëindigen.

Piketty verwijt Macron dan dat hij een status-quo verdedigt tegenover de Europese autoriteiten. Als minister voerde Macron het begrotingspact van 2012 trouw uit, zonder enige aarzeling.

Het Europese probleem sleept al minstens twintig jaar aan. Vlak voor zijn dood in 1995 voorspelde François Mitterrand aan de journalist Benamou dat hij de laatste grote president van de Vijfde Republiek zou zijn. De Europese Unie en globalisering hadden het politieke spel gewijzigd; na hem zouden financiers en boekhouders de dienst uitmaken.

Ondertussen heeft Frankrijk niet alleen veel soevereiniteit aan Europa afgestaan. De laatste jaren wordt ook duidelijk dat Frankrijk de economische en politieke machtsstrijd met Duitsland aan het verliezen is. Dat heeft het Franse ressentiment tegen Europa behoorlijk aangewakkerd. Aanvankelijk hielden Duitsland en Frankrijk elkaar in balans, en dat bracht rust en vrede. Maar sinds de val van de Berlijnse muur, en de Duitse hereniging helt de machtsbalans in het voordeel van Duitsland. Mitterrand en Kohl wilden de Europese band versterken door een monetaire Unie. Maar ze hadden niet de macht om een echt federaal Europa op te richten. Ze hoopten dan maar dat elke crisis de Europese leiders dichter bij elkaar zouden brengen. Het draaide helemaal anders uit: de crisis die volgde uit die gebrekkige monetaire constructie, verdeelt Europa steeds meer.

Deze kwestie moet worden opgelost. Wat kunnen we dan verwachten van Macron, die zich wel presenteert als de frisse, positieve, anti-systeem kandidaat?

Qua stijl valt hij best te vergelijken met Barack Obama in 2008: jong, enthousiast, charismatisch. Intellectueel, belezen en retorisch sterk. Meer een vertegenwoordiger van zijn eigen merknaam dan van een partij – in 2008 Obama moest eerst de gedoodverfde kandidaat van de partij, Hillary Clinton, verslaan. Beiden zijn verrassend succesvol in tijden die snakken naar verandering. Dit kan echte juist een probleem worden: Obama incarneerde verandering, maar voerde nooit radicale hervormingen door. Zijn ‘yes, we can’ bleek een holle slogan; de financiële belangen van Wall Street, de politieke lobbygroepen in Washington, de oorlogen in het buitenland – veel bleef bij het oude. In 2008 versloeg Obama de republikeinse tegenkandidaat McCain en zijn gekke vice-presidentskandidaat Palin. Iedereen reageerde opgelucht. De republikeinse partij lag daarna op apegapen. Maar uiteindelijk volgde op Obama’s makke beleid de verkiezing van Trump.

Vandaag de dag is het verlangen naar verandering in Frankrijk even dringend als het verlangen naar ‘change’ in de VS.

Wie denkt dat Marine Le Pen – op langere termijn – de ergst denkbare rechtse kandidaat is, neemt zijn hoop misschien voor werkelijkheid. Wie had tenslotte een ‘bully’ als Trump voor mogelijk gehouden? Een politicus die verkozen wordt met de belofte van verandering, maar slechts een stijlbreuk invoert, zou wel eens op een vulkaan kunnen staan dansen.”

Deze column verscheen in De Standaard op donderdag 27 april 2017.

 

 

“De zaak DSK – aanzet tot corruptie”, Column DS 16 februari 2015

Unknown 08.33.05“Voormalig PS-presidentskandidaat Dominique Strauss-Kahn staat terecht. Hij wordt beschuldigd van pooierschap van prostituees op seksfeestjes. Of de rechtbank hem straks schuldig verklaart of niet, raakt niet aan het echte politieke probleem: het proces toont hoe DSK, die verslaafd is aan seks, als politicus vatbaar was voor corruptie. Maar daar gaat het politieke debat in Frankrijk aan voorbij.
DSK staat terecht voor vermeend pooierschap: het is volgens de Franse wet verboden om voordelen te halen uit de prostitutie door anderen. En daar wordt DSK van beschuldigd. DSK beweert dat hij helemaal niet wist dat de vrouwen prostituees waren, en kon hen dus niet aanzetten tot prostitutie. Verder waren deze in zijn formulering ‘libertijnse feestjes’ een privézaak: DSK verdedigt zich door de scheiding tussen privé en publiek in te roepen, die fundamenteel is in een rechtsstaat. Zonder die scheiding, leven Fransen in een puriteins land, waar zondaars behandeld worden als misdadigers. Het kan best dat mensen mijn gedrag walgelijk vinden, stelt DSK, maar dat maakt het nog niet juridisch strafbaar. Einde verhaal.
Maar zo eenvoudig is het niet. DSK snapt het politieke probleem niet, omdat hij niet toegeeft dat hij verslaafd is. Integendeel, al jaren herhaalt hij dat hij geen probleem heeft met vrouwen. Hij heeft maar één probleem, verklaart hij in 2011 op CNN, vlak na het Amerikaanse proces rond de (niet bewezen) verkrachting van een kamermeisje in New York: dat hij zijn libertijnse levensstijl niet discreet genoeg kan beleven. Nu blijkt dat de seksfeestjes in de Carlton-affaire voor DSK die moeilijkheid oplosten. In plaats van seks op het werk, zoals met een medewerkster van het IMF in 2008, of met een kamermeid, kiest hij voor geheime afspraken op discrete privéfeestjes. Zo dacht hij opspraak en vervolging te vermijden.

De redenering van DSK houdt geen steek, nog los van zijn vermeende pooierschap. Continue Reading ›

“Laat Depardieu toch…” in NRC Handelsblad

nrcDit opiniestuk verscheen op zaterdag 22 december in NRC Handelsblad. Ik bespreek Gérard Depardieu’s plan om zich in België te vestigen.

“Gérard Depardieu wordt binnenkort misschien mijn landgenoot, een Belg. Hij woont al in België. Hoe ik me er bij voel? Die Fransen hoeven niet te zeuren, want eigenlijk hoeft Depardieu’s verhaal niemand te verbazen. Continue Reading ›

Het verwachte duel Hollande-Sarkozy

Een blik op de uitslag van de eerste ronde in de Franse presidentsverkiezingen. Hoe de kansen van beide kandidaten afwegen? Wat vertelt de Franse geschiedenis? Enkele gegevens op een rij.

En toen waren ze nog met twee. Acht kandidaten verdwenen zondagavond van het toneel. De tweestrijd Sarkozy tegen Hollande blijft over.

François Hollande (PS) kwam als eerste over de streep met 28,63 procent, Nicolas Sarkozy (UMP) haalde 27,18 procent. Een kleinere kloof dan eerder was voorspeld (meer dan 3 procent).

Toch heeft bijna één op de twee Fransen voor geen van deze twee kandidaten gestemd. Onderzoek van politicoloog Dominique Reynié (Sciences-Po Paris) toont aan dat één op de twee kiezers tijdens de campagne van mening is veranderd, zowel wat engagement betreft om te gaan stemmen (of niet), als wat het engagement tegenover één bepaalde kandidaat betreft. Wispelturige kiezers. Continue Reading ›

De zaak-DSK: “Libertinage, inégalité et infidélité”

Dominique Strauss-Kahn werd vlak voor zijn benoeming tot PS-kandidaat voor de Franse presidentsverkiezingen van het vliegtuig geplukt in New York. Aanklacht: verkrachting van een kamermeid. De wereld stond in rep en roer – de Fransman was toen voorzitter van het IMF. Ook Frankrijk liet zich zien, niet van haar fraaiste kant. Continue Reading ›