‘Mannen zijn fantastisch’, column DS 11 jan 2016

Unknown 08.33.05“Veel mannen in deze samenleving zijn fantastisch. Ze krijgen het vaak hard te verduren en ontvangen weinig positieve aandacht. Heel wat mannen wensen nochtans dat de vrouwen die hen omringen gelukkig zijn en dat ze vrij hun levensweg kiezen. Die mannen blijken perfect in staat tot zelfkritiek, en zijn bereid om hun gedrag bij te sturen, mocht dat nodig zijn. Hiermee wil ik het veelvuldig geweld tegen vrouwen niet minimaliseren. Integendeel, het is juist cruciaal om het onderscheid tussen houdingen op scherp te stellen.

Uiteraard spelen cultuur en opvoeding een doorslaggevende rol. Welk ander doel hebben die, behalve gedragingen beïnvloeden? Een mens wordt mens door de opvoeding, wist Kant. De idee dat een man geweld of macht gebruikt tegenover vrouwen, doet veel mannen gruwelen. Ze willen in de spiegel geen bruut tegenkomen. Ze vrezen dus niet de repressie van de staat, maar hebben een veel betere motivatie: respect en menselijkheid. Met een repressieve rechtstaat alleen bouw je geen samenleving. De politie kan nooit overal zijn. Het gaat ook over zelfrespect. Mannen hebben dat des te meer wanneer ze weten dat ze hun fysieke superioriteit eerder zouden gebruiken om vrouwen te beschermen, dan om hen aan te vallen.

Die gedachte getuigt van een soort mannenemancipatie, waarover nauwelijks wordt gesproken. Vrouwenemancipatie hangt ermee samen. In beide gevallen gaat het er om dat iemand niet tot zijn biologische dispositie wordt herleid. Vrouwen zijn meer dan wezens die kinderen op de wereld kunnen zetten. En mannen zijn best in staat hun eigen fysieke overmacht te overstijgen, en verantwoordelijkheid te nemen voor hun gedrag.

UnknownIn La galanterie française beschrijft Claude Habib een belangrijk moment in de historische bewustwording van mannen. Bij het begin van de zeventiende eeuw aanvaarden ze dat vrouwen zich vrij op straat mogen bewegen en gesprekken mogen aanknopen met andere mannen dan hun echtgenoot. In zijn Perzische Brieven laat Montesquieu zijn twee Perzische reizigers verbaasd opmerken dat de vrouwen in Europa veel meer vrijheid genieten dan in hun thuisland, waar vrouwen opgesloten worden, omringd door eunuchen (gecastreerde slaven), en een leven leiden dat alleen ten dienste mag staan van hun meester. Continue Reading ›

“Waar staan we voor?” over de Verlichting, in NRC Handelsblad.

UnknownDeze tekst verscheen in het NRC Handelsblad op zaterdag 21 november. Een kortere versie verscheen in De Tijd op 15 november. De tekst werd hernomen op Liberales.

“We houden van onze manier van leven, maar kunnen ons niet voorstellen dat we haar fundamentele ideeën zouden moeten verdedigen. Vaak kennen we zelfs niet goed. Maar de Verlichtingsideeën zijn bijzonder relevant, omdat ze voortvloeien uit pogingen om burgeroorlogen, wreedheden, fanatiek geweld en onmacht te beëindigen. Ze waren een verzet tegen de machtsstructuur van de Kerk tegenover de politiek. En ze blijven een verzet tegen de greep van het geloof op het denken. In de strijd om godsdienstig geweld zijn in Europa tenslotte miljoenen mensen om het leven gekomen.

De kern van de Verlichting bevat dat elke mens zijn rede kan gebruiken om elk idee aan een kritisch onderzoek te onderwerpen. Geen enkel boek is Heilig. Niet een geloof of de traditie bepalen op voorhand welke ideeën goed of fout zijn. Een burger mag denken wat hij wil, zeggen wat hij denkt en deelnemen aan de politieke besluitvorming. De enige beperking op die vrije meningsuiting betreft de aanzet tot haat en geweld in de publieke ruimte, en laster en eerroof tegenover burgers. Maar fundamenteel is dat mensen het recht hebben om aan elk idee te twijfelen en om van mening te veranderen. Continue Reading ›