Drie filosofen over de aanslag in Parijs, Filosofie Magazine, 18 nov 2015

Unknown-2” Drie filosofen over terrorisme, op Filosofie Magazine.

Welke rol spelen het geloof en sociaaleconomische factoren in de aanslagen in Parijs? En is de door Hollande, Rutte en hacktivists ‘Anonymous’ verklaarde oorlog een terechte respons? Wij stelden deze vragen aan drie filosofen: Ruud Welten, Tinneke Beeckman en Paul Cliteur.”

 

Mijn tekstje volgt hier, die van Ruud Welten en Paul Cliteur staan op de Filosofie Magazine Site.

“De nieuwe aanslagen in Parijs komen helaas niet onverwacht. Na de aanslagen op de redactie van Charlie Hebdo vielen er doodsbedreigingen aan het adres van journalisten, die niets met de cartoons over profeten te maken hadden. Al wie de schuld bij de redactie van Charlie Hebdo legde, en tot zelfcensuur aanzette, heeft niets van radicalisme begrepen. Toegeven aan vrijheid is een glijdende schaal: voor je het weet moet je elk kritisch denken afschaffen. Continue Reading ›

Interview in “Veto”, over nieuwe boek ‘Macht en Onmacht’

Unknown-1Dit interview verscheen in Veto.

“Onlangs bracht Tinneke Beeckman, filosofe en columnist bij De Standaard, haar tweede boek ‘Macht en onmacht’ uit. Hierin geeft zij kritiek op de manier waarop het hedendaagse postmoderne denken de zoektocht naar waarheid en waarachtigheid heeft losgelaten.

De aanslag op de Charlie Hebdo redactie heeft u geïnspireerd tot het schrijven van dit boek.

‘Ik was eigenlijk al aan het boek begonnen. Zo had ik al stukken geschreven over postmoderne denken, waarheid, waarachtigheid en Nietzsche. Ik heb veel daarvan opgenomen in het boek.

De aanslag op Charlie Hebdo was een gebeurtenis waarin voor mij veel ideeën waar ik al mee zat, samen kwamen. Deze waren zeer algemeen, maar toch moeilijk om aan het publiek te verduidelijken. Omdat iedereen geschrokken was van de aanslag en ook aanvoelde dat er écht iets gebeurde, dacht ik dat mijn boodschap begrijpelijker zou zijn door hem aan de hand van de aanslag op Charlie Hebdo, en vooral ook de reactie daarop, uit te leggen. Anders werd mijn boek ook maar een academische discussie van ‘jij leest Nietzsche op deze manier, ik lees hem heel anders’.’

De ondertitel van het boek luidt ‘Een verkenning van de hedendaagse aanslag op de Verlichting’. Hoe illustreren die aanslag op Charlie Hebdo en de daaropvolgende reacties een hedendaagse aanslag op het denken van de Verlichting?

‘Na de aanslag had je een mars in Parijs en andere Franse steden. Continue Reading ›

“Op weg naar geluk helpt het te kunnen bewonderen en eigen lijden niet ernstig te nemen”, De Morgen, 20 april 2014

Unknown-3“God is dood, schreef Nietzsche. Hij voegde er aan toe dat ressentiment nog welig tierde. En dat fantastische inzicht blijft vandaag relevant. Ressentiment, machteloosheid en slachtofferschap maken een zoektocht naar geluk onmogelijk. Natuurlijk gaan mensen

Botticelli - drie Gratiën, schilderij 'La Primavera'

Botticelli – drie Gratiën, schilderij ‘La Primavera’

soms terecht onder onbehagen gebukt: door intense werkdruk, een moeilijk privéleven of uit angst voor armoede. Maar juist die menselijke kwetsbaarheid doet een weeklacht even aanlokkelijk klinken als een sirenenzang. Helaas is ressentiment dan fataal, want het verhindert om iets ten goede te veranderen. Daarom is het belangrijk ressentiment te herkennen voor wat het is: een triomf van haat over liefde, vermomd als een terugkeer van échte morele waarden. Die omslag is geen privilege van een bepaalde klasse of stand, maar ze bepaalt de blik van al wie verongelijkt en droef door het leven gaat.

Nietzsche onderscheidt drie kenmerken van ressentiment: niet kunnen liefhebben of bewonderen, het lot passief beleven en beschuldigend in het leven staan. Continue Reading ›

Emoties in het politieke debat – Column DS

“Je kunt voor of tegen de N-VA voorstellen zijn, maar ze bieden een duidelijke toekomstvisie voor het land. Andere partijen schreven eerder congresteksten, die inhoudelijk al te weinig aandacht kregen. Maar hopelijk is nu een nieuwe trend gezet. En krijgen we in plaats van kortstondige hypes en emotionele reacties een politiek debat over fundamentele vraagstukken.

Emoties in de politiek zijn niet noodzakelijk een probleem. Integendeel, ze maken deel uit van elk politiek project, aangezien elke ideologie of partij een verlangen aanspreekt. Succesvolle politici slagen er in om de gevoelswaarde van hun project mee te nemen in hun communicatie. Zo drukt de N-VA met haar huidig project ambitie en voluntarisme uit, bestemd voor burgers die zelf hun lot willen bepalen. De CD&V spreekt eerder de behoudsgezinde Vlaming aan, die niet van plotse omslag houdt. Linkse partijen beroepen zich op ‘verontwaardiging tegen onrecht’ als motief voor hun inzet. Continue Reading ›

Kritisch denken volgens Spinoza – ook vandaag

In de Ethica beschouwt Spinoza de rede als de weg naar vrijheid. Maar wat verhindert de mens om redelijk te denken? En wat betekent kritisch denken, bijvoorbeeld om de actualiteit te ontleden? Welke moeilijkheden kan je als lezer ondervinden? Maar eerst, Spinoza’s analyse van de geest. 

I. Spinoza en de misleiding van de geest

Mens als klein deeltje van het universum

Wat betekent de rede gebruiken? De mens beschikt over de rede. Zowel de capaciteiten als de beperkingen van de mens hangen samen met zijn plaats in de wereld, met de natuur, met de visie op God.  Continue Reading ›

Filosoof over filosoof – Spinoza in ‘De Geus’ en ‘Liberales’

Magazine De Geus en denktank Liberales publiceerden deze week mijn tekstje van een filosoof over een filosoof  – ik kon er dus mijn waardering voor Spinoza de vrije loop laten…

“Benedictus Spinoza (1632-1677) is zonder twijfel de filosoof aan wie ik het meest heb in het dagelijks leven. Voor ik Spinoza begon te bestuderen, heb ik me met veel plezier in ander werk verdiept, zoals dat van Schopenhauer, Nietzsche, Darwin, Heidegger, Deleuze, Machiavelli, Lucretius… Continue Reading ›

Redt verontwaardiging de wereld? DS, 22 april

Albert Camus

Albert Camus

Filosofen houden niet van verontwaardiging. Ofwel schrijven ze er weinig over, ofwel keuren ze haar af. Dat staat haaks op de hedendaagse tijdsgeest, waarin verontwaardiging over onrecht het uitgelezen motief lijkt voor actie, alsof ze een nood is die zelfs wet mag breken. Maar hoe kan verontwaardiging als motief voor politieke actie worden ingeschat?  Continue Reading ›