“Catalanen en Spanjaarden, versus Turken en Koerden”, DM, 4 nov. 2017

Sinds oktober maak ik deel uit van ‘Het Kernkabinet‘ van De Morgen, in Zeno: elke weekend interviewt De Morgen een van acht denkers over een hot item. De andere leden zijn Laïla Ben Allal, Maarten Boudry, Sarah de Lange, Rogier De Langhe, Jonathan Holslag, Patrick Loobuyck en Jogchum Vrielink.

Deze week werd ik geïnterviewd over het verschil tussen het Spaans-Catalaanse conflict, en de strijd tussen Turken en Koerden in Antwerpen. Het artikel verscheen op zaterdag 4 november.

Catalanen gaan niet met stokken en staven Spaanse Belgen te lijf, door Bruno Struys.

Dat de Catalaanse zaak wordt uitgevochten in Brussel, vinden we best interessant. Maar als Antwerpen het strijdtoneel is van Koerden en Turke nationalisten, schreeuwen we moord en brand. Politiek filosofe Tinneke Beeckman begrijpt dat wel.

Afgelopen week speelden twee buitenlandse conflicten de hoofdrol in de Belgische actualiteit. Met de komst van Carles Puigdemont is de Catalaanse strijd letterlijk geïmporteerd in ons land. Ondertussen vochten Turkse nationalisten een robbertje uit met aanhangers van de Koerdische PKK in de Brederodestraat in Antwerpen. Het ene conflict is bijna verwelkomd, het andere verafschuwd. Dan lijkt het dat er twee maten en twee gewichten zijn gebruikt.

“Op zo’n moment zouden we duidelijker moeten communiceren dat beide conflicten grondig van elkaar verschillen”, zegt Beeckman. “De Catalanen gebruiken hier geen stokken en staven om Spaanse Belgen te lijf te gaan. Anders dan de Koerdisch-Turkse strijd, is de Catalaanse er een van geweldloosheid waarin gezocht wordt naar een politieke oplossing.”

Het valt natuurlijk op dat net de politici die anders toeteren dat het onaanvaardbaar is om het Turkse conflict in ons land te importeren, nu al wekenlang hetzelfde doen met het Catalaanse conflict, nee?

Tinneke Beeckman: “Daar speelt ook partijpolitiek. Bij de N-VA voelen ze veel sympathie voor separatisten en willen ze zich profileren naar hun nationalistische achterban.

De partij krijgt van die achterban kritiek omdat ze in die federale regering zit en dus moet ze die Vlaams-nationalistische flank af en toe bedienen.

“Die profileringsdrang van sommige N-VA-politici is ongelukkig, maar dat vind ik ook van sommige reacties aan de linkerzijde. Als je ziet in welke bedenkelijke, repressieve traditie de Spaanse premier Rajoy zich plaatst, dan zou links in ons land beter meer moeite doen om de rechten en vrijheden van Puigdemont te verdedigen. In plaats van zich zorgen te maken over een diplomatiek rel. Soms moet je ook aan je principes denken.”

België zou dus ook betrokken partij moeten zijn in de Catalaanse kwestie zonder de komst van Puigdemont?

“Belgie is sowieso betrokken, omdat Brussel het hart is van de Europese Unie en omdat ons land samen met Spanje in die Europese Unie zit. Nog zo’n verschil met Turkije, dat niet in de Unie zit. Landen die samen in supranationale instellingen zitten, zoals de EU, verschillen soms van mening over de richting, de waarden, de normen van zo’n Unie. Dat moet kunnen, ook als dat tot een diplomatieke spanningen leidt.

“Premier Michel krijgt kritiek, maar hij heeft het eigenlijk goed gedaan. Macron daarentegen doet de Europese waarden geen deugd met zijn onvoorwaardelijke steun voor Rajoy. Daar speelt realpolitiek in mee. Frankrijk is bezorgd dat een toegeving aan de Catalanen in de kaart van de Corsicaanse separatisten zou kunnen spelen.”

“Rajoy kiest nochtans resoluut voor een logica van confrontatie. Behoort dat tot de politieke waarden van de EU? Ik denk dat je conflicten moet ontmijnen.”

Als de Catalaanse kwestie een Europees probleem is, dan zou je toch ook kunnen zeggen dat een EU-land moet vertrouwen op de rechtsgang in een andere lidstaat? En dat die Puigdemont hier dus niets te zoeken heeft?

“Ik vind het positief dat je politiek asiel kan aanvragen in een ander Europees land.

“Als Puigdemont effectief asiel aanvraagt, dan zal het Commissariaat-Generaal voor Staatlozen en Vluchtelingen daarover oordelen en het gerecht zal zijn werk doen. Wanneer blijkt dat Spanje een betrouwbaar gerecht heeft en wel de mensenrechten respecteert, zal dat zo’n asiel moeilijker worden toegekend. Continue Reading ›

‘Niet God, alleen de mens creëert de geldende wet in de samenleving’, Toespraak Kamercommissie

Woensdag 16 maart gaf ik in het Federale Parlement mijn toespraak voor de ‘Commissie de Herziening van de Grondwet en de Hervorming van de Instellingen’. Patrick Dewael (Open VLD) gaf de aanzet voor de commissie – hij wil een debat over de waarden in de Grondwet, na de gebeurtenissen in 2015.

Deze tekst verscheen op de website van Knack, evenals de tekst van Patrick Loobuyck.  Ook Guido Van Heeswijck gaf een lezing, waarvan de strekking in Knack verscheen.

Inzet 

Samen met P. Loobuyck. Foto - T. Leys

Samen met P. Loobuyck. Foto – T. Leys

“De inzet van de discussie is een paradox in de democratische rechtsstaat: de rechtstaat waarborgt rechten en vrijheden, maar die kunnen ook worden aangewend om de liberale democratie te ondermijnen. De vraag is dan op welke manier de garantie van de democratie in de Grondwet duidelijker naar voren kan komen.

Wat is de seculiere staat?

De huidige Grondwet bevat geen expliciete scheiding van kerk en staat. De tekst is een compromis tussen liberalen en katholieken in de negentiende eeuw. Uiteindelijk is een zekere neutraliteit van de overheid afgesproken. Toen waren er – en ook vandaag zijn er – burgers die de scheiding tussen theologie en politiek niet vanzelfsprekend vinden.

Daarom wil ik even aangeven wat een seculiere staat betekent.

De seculiere staat is geen atheïstisch project. Seculier wil zeggen dat je je als burger niet in eerste instantie vanuit een geloof bepaalt. Eerst ben je lid van een gemeenschap, dan pas gelovige, van welk (niet-)geloof ook.

De seculiere staat is een normatief project. De scheiding tussen theologie en politiek is een reactie op religieuze diversiteit. In zijn ‘Theologisch-Politiek Traktaat’ stelt Spinoza vast dat de burgers uiteenlopende interpretaties van het ware geloof en de Heilige Schrift geven. Hoe meer diversiteit er in een samenleving is, hoe meer neutraliteit nodig is. Neutraliteit – hoe je die ook invult – is geen luxe, geen dogma of geen sectair atheïstisch programma. Aangezien er geen eensgezindheid is over het ‘ware geloof’ (en er ook heel wat ongelovigen zijn), is de seculiere staat een structuur die het meest het vrije geloof bevordert.

Eeuwenlange godsdienstconflicten hebben geleerd dat wie zijn religieuze identiteit voorop plaatst, en tot inzet maakt van de politieke strijd, in conflict komt met anderen. Je kan wel een politiek project aanhangen vanuit je geloof. Dat is geen enkel probleem. Je kan streven naar solidariteit, bijvoorbeeld, op basis van de christelijke boodschap van naastenliefde. Maar voor een politiek project, richt je de solidariteit niet alleen op andere christenen (katholieken, protestanten of wie dan ook). Je bent solidair met je medemens als burger, niet alleen met geloofsgenoten. Vandaar dat ons sociaal systeem, om maar iets te noemen, niet berust op vrijwillige schenkingen aan wie je uitkiest. Je betaalt belastingen aan een neutrale overheid, die neutraal herverdeelt, dwz dat elke burger voordelen geniet onafhankelijk van zijn of haar geloof. Een seculiere staat veronderstelt dus niet dat mensen niet geloven. Ze mogen geloven wat ze willen.

Godsdienst is niet geheel uit het politieke leven verdwenen. Maar politici geven een seculiere argumentatie voor hun visie. Het politieke heeft dus een eigen taal, een eigen code, waardoor eensgezindheid over een geloof niet noodzakelijk is om het beleid te bepalen. In die zin wordt de pluraliteit algemeen aanvaard, zelfs door wie het liberale individualisme niet als een persoonlijke levensbeschouwing verkiest.

Burgerschap en ‘positieve vrijheid

Een seculiere staat kan op vele manieren worden georganiseerd. België is een welvaartstaat: de overheid biedt de middelen voor burgers om zich te ontplooien. Ik denk dat deze vorm van positieve vrijheid een neutraal burgerschap vraagt. Dit wil bijvoorbeeld zeggen dat ambtenaren aan een loket of leraren in scholen levensbeschouwelijk neutraal moeten zijn in hun verschijning. Ik verwijs hier naar het onderscheid tussen positieve vrijheid en negatieve vrijheid in ‘Two concepts of Liberty’ van Isaiah Berlin.

Continue Reading ›

Brainwash-festival in Amsterdam in okt. 2015 – sfeerbeelden

Face-to-FaceTijdens het Brainwash-festival  op 24 oktober 2015 in Amsterdam organiseerde het Vlaams-Nederlands Forum voor Filosofie  een gelegenheid voor face-to-face philosophy. De formule: een deelnemer kan een gesprek aangaan met een filosoof naar keuze. De filosoof geeft een aantal thema’s op, en wacht op een gesprekspartner.

Hier zijn enkele sfeerbeelden van die gelegenheid (dank aan Frank Stappaerts)

 

Patrick Loobuyck druk in gesprek, met Paul Cliteur aan een andere tafel

Patrick Loobuyck druk in gesprek, met Paul Cliteur aan een andere tafel.

 

De dames aan de Ingang...

De dames aan de ingang…

 

Mede-organisator Christel

Mede-organisator Christel, met Eef Cornelissen en Kristof Van Rossem op de achtergrond.

 

Veerle Pasmans

Veerle Pasmans

 

Organisator Eddy Strauven

Organisator Eddy Strauven

 

Maarten Boudry en ik rustig in gesprek...

Maarten Boudry en ik in gesprek…

 

 

‘Brainwash-festival’ in Amsterdam, zaterdag 24 oktober 2015

brainwash affiche

Samen met Marli Huijer, Katrijn Van Hauwermeiren, Coen Simon, Paul Cliteur, Maarten Boudry, Patrick Loobuyck, Han Van Ruler, Veerle Pasmans, Wouter Kusters, Peter Venmans en vele anderen doe ik mee aan de ‘Contactdag’ tijdens het Brainwash-festival in Amsterdam.

De formule: een deelnemer kan een gesprek aangaan, met wie hij/zij wil. Elke filosoof geeft een aantal thema’s op – de mijne zijn praktische filosofie, politieke filosofie en het Vlaams-Nederlanfs Forum voor Filosofie. De filosofen zitten afwisselend aan tafels.

Voor de face-to-face philosophy ben ik beschikbaar tussen

14.15 – 14.45 uur;  15.45 – 16.05 uur en 17.15 – 17.35 in het  TOBACCO theater: Bankgeheim & Studio / Nes 73-87

Unknown-1Avondprogramma 

En dan ga ik om 18.30 tot 19.10 in gesprek met Kader Abdolah, De Ander / Frascati 1 / Nes 63, onder leiding van Anna Luyten.

Vorig jaar hebben Kader Abdolah en ik deelgenomen aan een lezingencyclus met de Denker des Vaderlands, Marli Huijer. Ondertussen zijn die lezingen ook op CD verschenen, als ‘Een filosofisch fundament voor zelfkennis’.

‘Vlaams-Nederlands ForumVoorFilosofie’ – samen met Hans Achterhuis

Samen met de Nederlandse filosoof Hans Achterhuis ben ik ‘jaarvoorzitter’ van het Vlaams-Nederlands Forum voor Filosofie geworden.

Eerste vergadering van het Forum… Van links naar rechts: Eddy Strauven (Het zoekend hert), Erno Eskens (ISVW), Laurens Knoop (Brandstof), Agnès Van Emelen (notuliste), Frank Stappaerts (onderwijsinspecteur), Patrick Loobuyck (hoogleraar), Hans Achterhuis (hoogleraar), Tinneke Beeckman (filosoof), Anne Provoost (auteur), Inge Duytschaever (filosofisch consulent), Florentijn van Rootselaar (Filosofie Magazine), Stefaan Werbrouck (uitgeverij Houtekiet), Tijn Boon (uitgeverij Lemniscaat).

Eerste Vergadering: VLNR: Eddy Strauven (Het zoekend hert), Erno Eskens (ISVW), Laurens Knoop (Brandstof), Agnès Van Emelen (notuliste), Frank Stappaerts (onderwijsinspecteur), Patrick Loobuyck (hoogleraar), Hans Achterhuis (hoogleraar), Tinneke Beeckman (filosoof), Anne Provoost (auteur), Inge Duytschaever (filosofisch consulent), Florentijn van Rootselaar (Filosofie Magazine), Stefaan Werbrouck (uitgeverij Houtekiet), Tijn Boon (uitgeverij Lemniscaat).

Wat is het Forum? Het biedt de gelegenheid om informatie uit te wisselen, democratisch te overleggen en concrete initiatieven voor te stellen tussen al wie met filosofie bezig is in de Lage Landen: filosofen uit het onderwijs, medewerkers van filosofische organisaties, auteurs, redacteurs en uitgevers. We overleggen bijvoorbeeld over de vraag hoe we burgers (en jongeren) kunnen bereiken die interesse hebben voor filosofische onderwerpen.

Wie zijn het? De oprichters zijn filosofiehuis ‘Het zoekend hert’ uit Antwerpen, de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) te Leusden, Brandstof Amsterdam en mediapartner Filosofie Magazine.

Wat doen we? Enkele keren per jaar vergaderen we – we zijn een reizend overlegorgaan om filosofen met elkaar in contact te brengen, en samenwerking te bevorderen. Daarnaast plannen we enkele publieksactiviteiten, waarover we later zullen berichten.

Interesse of vragen? Mail naar forumvoorfilosofie@gmail.com

Het forum kreeg de steun van het BesteBuren matchingfonds (van DeBuren) naar aanleiding van 20 jaar cultureel akkoord Vlaanderen-Nederland.

 

‘Filosofie met Klassen’ – nieuwe ‘les’ over macht en onmacht

Zoals vorig jaar, geef ik dit jaar opnieuw ‘Filosofie met Klassen’, in samenwerking met Het Zoekend Hert. Geïnteresseerde leraren kunnen Het Zoekend Hert contacteren, en er met hun leerlingen op bezoek gaan. Ze krijgen een rondleiding in het cultuurhuis. En ik geef dan een lezing, en ga in gesprek met de leerlingen.

Dit is het thema: “ZIJN WE ECHT TOT MACHTELOOSHEID GEDOEMD?

“Dr. Tinneke Beeckman werkt aan een boek over macht en onmacht, over filosofie, politiek en economie. Ze bespreekt daarin hoe moderne techniek niet alleen mogelijkheden creëert, maar ook onze vrijheden bedreigt. In deze lezing behandelt ze één thema: welke gevaren moderne schendingen van privacy inhouden. Onthullingen over internet maken het schrikbeeld van 1984, het beroemde boek van George Orwell, reëler. Samen met de leerlingen zoekt de filosofe uit welke ideeën ons weerbaarder en krachtiger kunnen maken. ‘Want we lijken tot machteloosheid gedoemd, maar we kunnen toch onderzoeken hoe we greep krijgen op onze omstandigheden’. Ze leest fragmenten uit het boek van Orwell die eigentijdse vragen oproepen: waarom zijn privacy en intimiteit belangrijk? Hoe beïnvloedt een gebrek aan privacy het streven naar waarachtigheid? Welk belang hebben  geschiedenis, identiteit en herinnering in een democratische samenleving? Deze thema’s uit 1984 worden geïllustreerd door voorbeelden en toepassingen voor vandaag.”

Ook Patrick Loobuyck kan je vragen om een ‘klas’ te geven, over de seculiere samenleving: ‘Mag ik mijn levensbeschouwing belijden zoals ik wil?’

En Dimitri Goossens spreekt over de dood: ‘De verlamming van Medusa, tot heden toe’.

contactpersoon : Eddy Strauven,  hetzoekendhert@gmail.com.

FilosofiemetKlassenoktober2014 kopie

 

 

‘Trio’ op Klara, met Patrick Loobuyck en Werner Trio

Vorige zaterdag was ik te gast bij Werner Trio, samen met Patrick Loobuyck. Nogal wat thema’s werden aangeraakt:

“Moeder! Waar leven wij? Met publieksfilosofen Tinneke Beeckman en Patrick Loobuyck. Waar wij leven? In een westen zonder helden en vol kleinburgerlijke leegte? Of toch, met het heldendom van de voormalige pleintjesvoetballer vs. het morbide heldendom van de Syriëstrijder? Het kalifaat klopt aan onze deur! Continue Reading ›