“De gedachtenlezer, in Espresso”, Klara, 15 september

‘Welke gedachten kunnen jou inspireren, troosten, verlichten of verstrooien? Espresso vraagt het elke dag aan een kunstenaar die zijn of haar gedachte met ons deelt.’

Ik las mijn gedachte op Klara, op dinsdag 15 september in Espresso.

In As you like it – romantische komedie, ‘naar het u bevalt’ – prijst Shakespeare de kansen die tegenslag biedt; een oudere hertog zegt:

‘Zoet zijn de vruchten van de tegenspoed, die, zoals de pad, afzichtelijk en vol gif, toch in het hoofd een kostbaar juweel draagt.’

Of in het Engels

“Sweet are the uses of adversity,
Which, like the toad, ugly and venomous,
Wears yet a precious jewel in his head

 

De idee is dat een ogenschijnlijke tegenslag een dieper geluk verbergt. Maar je moet wel met die tegenslag weten om te gaan: het personage is een oudere hertog, die onrechtvaardig behandeld is. Hij wordt verbannen door zijn broer, en moet tijdelijk in een bos leven. Hij gelooft dat zijn tegenslag hem ook mooie dingen zal opleveren, al zijn die eerst onzichtbaar. Zijn houding getuigt niet van naïef optimisme, maar van kracht: hij is vastbesloten de mensen die hem onrecht hebben aangedaan niet te imiteren, en ook niet in zelfbeklag of wanhoop te vervallen.

Hij gedraagt zich vanuit een eigen integriteit, gaat niet mee in de immorele regels van de omgeving. Blijft genereus, draagt zijn tegenslag met waardigheid, hij blijft geloven in een goede uitkomst. En dan gebeurt het ook. Niet als toeval dat hem overvalt, maar als het gevolg van zijn eigen gedrag.

Je kan toevallige gebeurtenissen niet controleren, maar je kan wel bepalen hoe jij er mee omgaat. En je leert jezelf – je eigen talenten, je eigen mogelijkheden – beter kennen door tegenslag.

“Self-fashioning… over (sociale) media” Column DS 3 november 2014

32baef33713b3e898f0e704bf66d4081

Anthony Van Dyck, ‘Marie-Henrietta en de dwerg’.

“Technologie laat je vandaag meer dan ooit toe je eigen beeld te creëren: ‘self-fashioning’ is schering en inslag. Het begon al tijdens de Renaissance, toen rijke burgers en aristocraten portretten bestelden bij de beste schilders. Heren lieten zich afbeelden in statige kledij, edellieden liefst met een dolk of zwaard omgord. Vrouwen droegen verfijnde jurken, mooie juwelen. Sociale media van vandaag hebben dat fenomeen gegeneraliseerd: iedereen post vakantiefoto’s, gezellige feestjes, mooie aankopen. ‘Dit is wie ik ben’: ik ben leuk, open, sociaal, een beetje belezen, zeer breeddenkend en ik reis graag. Daarbij helpt een duidelijke identiteit, liefst zonder nuance en vooral zonder kwetsbaarheid. Geen beeld van droeve eenzaamheid na het geslaagde feestje.

Ook op televisie is ‘self-fashioning’ alom tegenwoordig. De jonge journaliste en de oude politicus, die ook rebels willen zijn, om populair te worden. Want wie over de samenleving praat, doet dat liefst ‘tegen de stroom in’. De televisiestudio ontvangt graag de grote ‘rebel’, die zich gemoedelijk nestelt aan de praattafel: ‘kijk, ik ben een vrolijke, fijne mens’. Het is een modern verschijnsel: zelfs wie het verzet wil incarneren, raakt amper voorbij de profilering van zijn ‘ik’, aldus de Franse filosoof Jean-Claude Michéa.

De individuele ‘self-fashioning’ is ook tot een politieke strategie verheven. Je leest in de krant ook hoe men de oppositiepartijen in het parlement aanraadt om een ‘framing’ te vinden voor hun boodschap. Ook al klopt die framing niet, dat geeft niet, zolang de bevolking het maar gelooft, klinkt het. Doe dus aan ‘self-fashioning’, doe alsof je idealen hebt. Maar werkt dat wel? Continue Reading ›